Romatoid artrit hastalarında kemik mineral yoğunluğu ölçümünün FRAX hesaplamasına etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA HİLAL DEMİR
Danışman: Berna ÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Romatoid Artrit Hastalarında Kemik Mineral Yoğunluğu Ölçümünün FRAX Hesaplamasına Etkisinin Araştırılması Amaç: Bu çalışmanın amacı, romatoid artrit (RA) tanılı hastalarda Fracture Risk Assessment Tool (FRAX) hesaplamasında kemik mineral yoğunluğu (KMY) kullanılarak ve kullanılmadan yapılan ölçümler arasındaki farkın anlamlılığını ve RA hastalarında osteoporoz (OP) ile ilişkili faktörleri araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi (SUAM), Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon ve Romatoloji Poliklinikleri'ne 04.12.2022-04.04.2023 tarihleri arasında başvuran, RA tanısı ile takip edilen, dahil edilme ve dışlama kriterlerini karşılayan 40-90 yaş arası 60 gönüllü çalışmaya dahil edildi. Hastaların sosyodemografik verileri, RA tanı süresi ve semptom başlangıç yaşı, RA için aldığı tedavi, ek hastalıkları, sigara ve alkol kulanımı, menopoz yaşı, kırık öyküsü, ebeveynlerde kalça kırığı öyküsü, glukokortikoid kullanımı (varsa doz ve süresi), sekonder OP nedenleri sorgulanarak kaydedildi. Hastaların poliklinik takiplerindeki son güncel kan tetkiklerinde hemogram, C-Reaktif Protein (CRP), Eritrosit Sedimentasyon Hızı (ESR) ve 25 hidroksi vitamin D (25-OH vitamin D) değerleri ile son 6 ay içerisinde çektirmiş oldukları Dual X-Ray Absorbsiyometri (DXA) görüntüleme sonuçları kontrol edildi. Hastalık aktivitesini değerlendirmek için Disease Activity Score 28-CRP (DAS28-CRP) hesaplandı. Hastanın genel sağlık durumunu ve engellilik düzeyini belirlemede Health Assessment Questionnaire (HAQ) ölçeği kullanıldı. Kırık risklerini değerlendirmede FRAX algoritmasında femur boyun T skoruyla, KMY'li ve KMY'siz olarak hesaplamalar yapıldı. Bulgular: Çalışmamıza 60 RA hastası (%86,7'si kadın) dahil edilmiştir. Katılımcıların ortalama yaşları 55,72±8,58 yıldır. Femur boyun T skorlarına göre %8,3, lomber vertebra T skorlarına göre %1,7 hastada OP saptandı. Bununla birlikte osteopenik hastalar femur boynunda %48,3, lomber vertebrada ise %58,3'tü. KMY'siz 10 yıllık major osteoporotik kırık riski ortalaması %9,1 iken kalça kırığı riski ortalaması %2,27'ydi. Bu değerler KMY'li hesaplamalarda sırasıyla %9,09 ve %1,78'ydi. KMY'siz ve KMY'li hesaplamaların arasında anlamlı bir farklılık saptanmadı. Femur boyun T skoru ile yaş arasında anlamlı ve negatif yönlü ilişki vardı. KMY'li major osteoporotik kırık riski ile kendinde kırık öyküsü, ebeveynde kalça kırığı öyküsü ve glukokortikoid kullanımı arasında anlamlı ilişkiler saptandı. KMY'li major osteoporotik kırık riski ile CRP ve ESR arasında zayıf kuvvette pozitif yönde bir ilişki mevcut iken kalça kırığı riskinde bu ilişki sadece ESR değerleri arasında mevcuttu. KMY'siz kırık riskleri ile hastalık aktivitesi ile ilgili parametreler arasında herhangi bir ilişkiye rastlanılmadı. Femur boyun T skoruna göre tedavi eşiğini geçen %80 hasta KMY'li major osteoporotik kırık riskine göre tedavi eşiği altında iken kalça kırığı riskine göre bu oran %20'ydi. Femur boyun T skoruna göre tedavi önerisi dışında kalan %10,9 hasta ise KMY'li kalça kırığı riskine göre tedavi eşiği üzerinde idi. Sonuç: Bu çalışmamızda RA hastalarında yaş, dislipidemi düşük KMY ile ilişkili iken kendinde kırık öyküsü, ebeveynde kalça kırığı öyküsü, glukokortikoid kullanımı, tanı süresi, konvansiyonel sentetik DMARD kullanımı, CRP ve ESR yüksekliği artmış kırık riski ile ilişkili bulundu. Kırık riskini belirlemede KMY'li ve KMY'siz FRAX hesaplamaları arasındaki uyuma bakıldığında değerler arasında anlamlı bir fark yoktu. Fakat sadece DXA'ya göre tedavi kararında 10 yıllık kalça kırığı riskinde artış olanları gözden kaçırma ihtimali vardı. DXA'ya göre tedavi önerilenlerin bir kısmı da FRAX'ta 10 yıllık major osteoporotik kırık riskine göre tedavi önerisi dışında kalmaktaydı. Bu nedenle OP tedavi kararında DXA ve FRAX'ın birlikte değerlendirilmesi daha doğru sonuçlar verecektir. Anahtar Kelimeler: DXA, FRAX, kemik mineral yoğunluğu, osteoporoz, romatoid artrit