Erişkin hastalarda sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanımı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE ULUSLARARASI TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RÜMEYSA NUR ÇETİNKAYA
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Günümüzde önemi giderek artan sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanımı kavramları birbirleriyle yakından ilişkili olup birbirlerinin gelişimini etkilemektedirler. Çalışmamızda bireylerin sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanım düzeyleri ile bunların sosyodemografik özellikler ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmamız Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi Şişli Eğitim ASM'ye başvuran 18 yaş üzeri 290 bireye yüz yüze anket şeklinde uygulanmıştır. Anketimiz katılımcıların 12 soruluk sosyodemografik bilgileri, 25 soruluk Sağlık Okuryazarlık Ölçeği ve 21 soruluk Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeğinden oluşan toplam 58 sorudan oluşmaktadır. Sağlık Okuryazarlığı Ölçeğinden alınan puan arttıkça sağlık okuryazarlığı düzeyi artmaktadır. Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği için 35 puan ve üzeri alanların AİK düzeyi yeterli olarak değerlendirilmiştir. Çalışmadan elde edilen veriler SPSS 25 programı kullanılarak analiz edilmiş ve p<0.05 anlamlı kabul edilmiştir. BULGULAR: Çalışmamıza 290 kişi katılmış olup yaş ortalaması 43,86±14,46 yıl idi. Katılımcıların %51,38'i (n=149) 18-45 yaş aralığında idi. Katılımcıların %63,79'u (n=185) kadın, %69,31'i (n=201) evli, %43,45'i (n=126) üniversite mezunu idi. Katılımcıların %27,93'ü (n=81) ev hanımı, %19,66'sı (n=57) memur olarak çalışmaktaydı ve %48,97'sinin (n=142) geliri giderine eşitti. Kronik hastalığa sahip olanlar tüm katılımcıların %51,03'ünü (n=148) oluşturmaktaydı. Katılımcıların %52,41'i (n=152) sürekli bir ilaç kullanmaktaydı. Sağlık Okuryazarlığı ve Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeğinden alınan puanların yaş arttıkça azaldığı görüldü. Çalışmamızda eğitim seviyesi ve gelir durumu yüksek olanların, bekarların, öğrenci veya memur olanların, kronik hastalığa sahip olmayan ve sürekli kullanılan ilacı bulunmayanların Sağlık Okuryazarlık Ölçeği ve Akılcı İlaç Kullanım Ölçeği puanlarının daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Cinsiyetin ise her iki ölçek puanı ile istatistiksel anlamlı ilişkisi bulunmamıştır. SONUÇ: Çalışmamız sonucunda katılımcılardan üniversite mezunu olanların, kronik hastalığa sahip olmayanların, gençlerin ve gelir düzeyi yüksek olanların sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanımı düzeyleri daha yüksek saptandı. Bireylere bu kavramlar ile ilgili farkındalık kazandırılması, bilinç düzeylerinin iyileştirilmesi için etkin düzenlemelerin yapılması ve sağlık politikalarının düzenlenmesi gerekmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Sağlık okuryazarlığı, Akılcı İlaç Kullanımı, Uygunsuz ilaç kullanımı