İnce bağırsak tıkanıklığında bilgisayarlı tomografi bulgularının medikal ya da cerrahi tedavi kararındaki rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE HACILAR
Danışman: İzzet Selçuk PARLAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET AMAÇ: İnce bağırsak tıkanıklığı (İBT) olan hastalarda Bilgisayarlı Tomografi (BT) bulgularının cerrahi ve medikal tedavi kararındaki rolünü araştırmaktır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Ocak 2022 – Aralık 2022 tarihleri arasında ileus ön tanısı nedeniyle kontrastlı abdomen BT çekilen ve BT'de İBT bulguları saptanan 205 hasta üzerinde retrospektif olarak gerçekleştirilmiştir. BT değerlendirilmesinde tıkanıklık seviyesi, gaga işareti, dilate ince bağırsak çapı, bağırsak duvar kalınlığı, bağırsak duvar kontrastlanması, submukozal ödem, geçiş zonu, feçes işareti varlığı, feçes işareti uzunluğu, girdap bulgusu, mezenterik kirlenme ve derecesi, mezenterik sıvı ve derecesi, peritoneal sıvı ve derecesi, kolon segmentlerinde kollaps, kapalı loop obstrüksiyonu (KLO) varlığı, pnömatozis intestinalis, plevral efüzyon ve apendiks ödemi araştırıldı. İlk değerlendirmeden 7 gün sonra hastalar aynı araştırmacı tarafından tekrar değerlendirildi. Böylece araştırmanın gözlemci içi tutarlılığı değerlendirildi. Hastaların medikal kayıtları taranarak konservatif ya da cerrahi tedavi yapılanlar kayıt altına alındı. BULGULAR: Araştırma kapsamında değerlendirilen 205 hastadan %52.2'si erkek (n=107), %47.8'i ise kadındı (n=98). Hastaların ortalama yaşı 57.49'du (±17.59). Hastaların 159'unda (%77,6) İBT medikal tedaviyle gerilerken, 46 hasta (%22,4) opere olmuştur. Opere olan hastalarda bağırsak duvar kontrastlanmasında azalma sıklığı medikal tedavi alan hastalara göre anlamlı şekilde yüksekti (p<0.001). Duvar kalınlaşması izlenmeyen hastalarda medikal tedavi tercih edilirken, opere olan hastalarda ince bağırsakta duvar kalınlaşması medikal tedavi alan gruba göre istatistiksel olarak daha fazlaydı (p<0.001). Medikal tedavi alan 159 hastanın hiçbirinde KLO saptanmamıştır. KLO saptanan 10 hastanın hepsi opere edilmiştir. Opere olan hastalarda submukozal ödem medikal tedavi alan hastalara kıyasla daha fazladır (p<0.001). Medikal tedavi alan hastalarda feçes işareti uzunluğu ortalama 16.02±17.27 cm, opere hastalarda ise ortalama 8.37±4.27 cm olarak ölçülmüştür. Opere olan hastalarda feçes işareti uzunluğu medikal tedavi alan hastalara kıyasla daha kısadır (p=0.011). Opere olan hastalarda gaga işareti sayısı medikal tedavi alan hastalara göre daha fazladır (p<0.001). Opere olan hastalarda mezenterde ve peritonda sıvı görülme sıklığı opere olmayan gruba göre istatistiksel olarak daha fazladır (p<0.001). Medikal tedavi alan 159 hastanın hiçbirinde pnömatozis intestinalis izlenmemiştir. 3 hastada BT'de pnömatozis intestinalis saptanmış ve bu hastalar opere olmuştur. Cerrahi tedavi öngörmek açısından feçes uzunluğunun en iyi kesim değeri 7 cm (duyarlılık % 57.9, özgüllük % 73.5) bulunmuştur. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda tüm değişkenlerde 1. ve 2. ölçümler arasında istatistiksel uyum görülmüştür (p<0.001). Lojistik regresyon analizine göre gaga sayısındaki 1 birimlik artış opere olma durumunu 28,493 kat artırmaktadır. Submukozal ödemin olması/olmamasına göre opere olma durumunu 253,433 kat artırmaktadır. Feçes işareti uzunluğundaki 1 birimlik artış opere olma durumunu 0,721 kat azaltmaktadır. SONUÇ: Gaga işareti sayısı, feçes işareti uzunluğu ve submukozal ödemin cerrahi tedavi açısından lojistik regresyon analizinde bağımsız değişken oldukları saptanmıştır. Ayrıca KLO, mezenterik ve intraperitoneal sıvı, submukozal ödemde belirginleşme ve bağırsak duvar kontrastlanmasında bozulma, iskemi ve cerrahi tedavi açısından güçlü BT bulgularıdır. Strangülasyon ve iskemi tanısı erken koyulamadığında İBT, rezeksiyon gibi morbidite, bazen de mortalite ile sonuçlanabileceğinden, radyologların bu bulgulara aşina olması gereklidir. Anahtar Kelimeler: İnce bağırsak tıkanıklığı, Bilgisayarlı tomografi, Strangülasyon, Cerrahi tedavi