Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi çocuk gastroenteroloji, hepatoloji ve beslenme polikliniği'ne karaciğer enzim yüksekliği nedeni ile başvuran hastaların retrospektif değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONUR CEYLAN
Danışman: Günsel KUTLUK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Karaciğerin işlevsel durumunu belirlemek için kanda bakılan testlere, karaciğer fonksiyon testleri denir. ALT, AST, GGT, ALP, bilirübinler, albumin, pıhtılaşma faktörleri ve INR kullanılan başlıca karaciğer fonksiyon testleridir. Erişkinlerde karaciğer fonksiyon testlerinde yükseklik yapan nedenler çok iyi tanımlanmış olup yaşla birlikte çok farklılık göstermezler. Çocuklarda ise bulundukları yaşa göre etiyolojilerde değişiklikler olabilmektedir. Bu çalışmada amaç; çocuklarda karaciğer fonksiyon testleri yüksekliği yapan nedenleri belirlemek ve prognozları hakkında bilgi edinmektir. Gereç ve Yöntem: 2015-2020 yılları arasında, hastanemiz Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Polikliniği'ne en az iki defa karaciğer fonksiyon testleri yüksekliği ile müracaat eden 0-18 yaş arası 350 hasta dosyası tarandı. Tetkik ve görüntülemelerde eksiklikler saptanan hastalar çalışma listesinden çıkarıldı. %5 hata payı ve %80 güç ile anlamlı sonuç için belirlenen kriterleri karşılayan 227 hastanın demografik, yakınma, fizik muayene, laboratuar, görüntüleme ve histopatolojik verileri, retrospektif olarak değerlendirmeye alındı. Bulgular: 227 olgunun 106'sı kız (%46,7), 121'i erkekti (%53,3). Ortanca yaş değerleri 25 ay [3-122, (min.1-max.206 ay)] bulundu. Asemptomatik hastaların (%24,2) yaş ortalaması semptomatik hastalardan daha fazla olup (p 1'di (p<0,001). Asemptomatik/semptomatik olguların normalleşme süreleri arasında anlamlı fark yoktu (0,437). En sık hastaneye başvuru nedeni ise sarılıktı (%44,5). Fizik muayenede sarılıktan sonra en sık hepatomegali (%29) saptandı. Ortanca ALT ve AST değerleri sırasıyla 124 U/L [(80,5-233 (min.17-max.1846 U/L)] ve 147 U/L [86,1-266 (min.24-max.2407)] olup; tüm olgularda en sık (%75,7) hafif transaminaz yükseklikleri görüldü. Olguların %62,1'ine karaciğer biyopsisi gerekirken; en çok parankim dejenerasyonu saptandı (%53,7). Olguların %20,7'sinin transaminaz yüksekliğinin etkeni bulunamamışken; en sık bulunabilen neden ise kolestatik karaciğer hastalıklarıydı. 2 yaş altı olgularda kolestatik karaciğer hastalıkları (p<0,001), yaş arttıkça ise Wilson hastalığı (p<0,01) ve steatohepatitler (p<0,001) istatiksel olarak daha sık görüldü. Etkeni saptanabilen olguların yaş, cinsiyet ve ALT ve AST ortanca değerleri arasında istatiksel fark saptanmadı (p=0,475, p=0,183, p=0,2988, p=0,119). Etkeni saptanamayan olgularda ise; daha fazla olgunun transaminaz seviyeleri düzelirken, enzimlerin normalleşme süresi de daha kısaydı (p<0,001, p=0,019). Tüm olguların ortanca takip süreleri 10 ay (3-29,5 (min.1-max.115 ay)) olup; 49 olgu çeşitli nedenlerle takipten çıktı ya da çıkarıldı. Takibine devam edilen olguların %57,3'ünün transaminaz değerleri normale dönerken; %6,2'si karaciğer nakli oldu ve %10,1'i exitus ile sonuçlandı. Sonuç: Çocuklarda karaciğer fonksiyon testleri yüksekliği yapan nedenlerin çoğu tespit edilse de, hala etkeni belirlenemeyen olgular mevcuttur. Hastaların yakınmalarının olmaması altta yatan nedenlerin basit olacağını düşündürmemeli ve etkene yönelik tetkikler yapılmalıdır. 2 yaşından küçük ve sarılığı olan hastalarda kolestatik karaciğer hastalıkları mutlaka akılda tutulmalı ve 5 yaşından büyük obez çocuklarda yağlı karaciğer hastalığı açısından dikkatli olunmalıdır. Hafif transaminaz yükseklikleri her zaman basit durumlardan kaynaklanmayıp, Wilson gibi kronik ve uzun süreli takip gerektiren hastalıklarda da görülebilmektedir. Hala karaciğer hastalıkları arasında, en sık karaciğer nakline ve ölüme neden olan sebep biliyer atrezidir. Anahtar Kelimeler: Anormal karaciğer fonksiyon testleri, etiyoloji, prognoz, çocukluk çağı