Sıçanlarda radyasyon ile indüklenen nörotoksisite modelinde; oksitosinin etkisinin histopatolojik, biyokimyasal, radyolojik ve davranış testleriyle incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KARTAL DR. LÜTFİ KIRDAR ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZÜM BÜKE ATASOY
Danışman: Gökhan YAPRAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Sağlıklı beyin dokusunun aldığı radyasyona bağlı gelişen nörobilişsel bozulma, tedavinin önemli yan etkilerinden bir tanesidir. Oksitosinin nöroprotektif etkileri daha öncesinde farklı nörotoksisite modellerinde gösterilmiş olup, çalışmamızda radyasyon ile indüklenen nörotoksisite modelinde oksitosinin olası koruyucu etkilerini göstermeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmada 36 dişi Wistar albino sıçan kullanıldı. İlaç uygulamasına (salin veya oksitosin) çalışmanın 1. günü başlanarak intraperitoneal yol ile 21 gün boyunca devam edildi. İlaç uygulamasının 7. gününde bilgisayarlı tomografi ile simülasyon yapılarak tüm beyin hedef volümüne tek fraksiyonda 20 Gy radyoterapi uygulandı. Çalışmanın 22-25. günlerinde davranış testleri ve 26-27. günlerde manyetik rezonans spektroskopi görüntülemeleri tamamlandı. Sonrasında sakrifiye edilen sıçanların beyin dokularından biyokimyasal (MDA, TNF-α, NrF-2, BDNF, GAD-67) analizler, hipokampüs ve serebellum bölgelerinden ise histopatolojik incelemeler yapıldı. Bulgular: Beyin ışınlanan grupta sağlıklı gruba göre MDA, TNF-α seviyesi artarken, NrF-2, BDNF ve GAD-67 seviyeleri azalmıştır. Oksitosin verilen grupta, ışınlama grubuna kıyasla MDA, TNF-α seviyesinin azaldığı, NrF-2, BDNF ve GAD-67 seviyesinin ise arttığı gösterilmiştir. Işınlama yapılan grupta normal gruba kıyasla hipokampüsün CA1 ve CA3 bölgesindeki nöronlar ile serebellumdaki Purkinje nöron sayısı azalırken, bu bölgedeki GFAP immün boyanan hücre sayısı artmıştır. Oksitosin grubunun ışınlama grubuna kıyasla hipokampüs CA1, CA3 nöron ile serebellum Purkinje nöron sayısının korunduğu ve GFAP immün boyanan hücre sayısının ise azaldığı görülmüştür. Davranış testlerinde, ışınlama grubu normal grupla karşılaştırıldığında sosyal bağ kurma davranışında, bellek fonksiyonlarında ve açık alanda lokomotor hareketlilikte azalma görülürken, oksitosin grubu ışınlama grubuyla karşılaştırıldığında ise sosyal bağ kurma davranışında, bellek fonksiyonlarında ve açık alanda lokomotor hareketlilikte artış izlenmiştir. Radyolojik olarak, ışınlama grubunda normal gruba kıyasla laktat seviyeleri artarken, NAA ve kreatin seviyelerinde azalma, oksitosin grubunda ise ışınlama grubuna göre laktat seviyesi azalırken, NAA ve kreatin seviyelerinde artış saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda beyin ışınlamanın nöroinflamasyon oluşturduğu, nörotrofik faktörleri azalttığı ve beyinde nöronların ölümüne sebep olduğu gösterilmiştir. Oksitosinin ise radyasyona bağlı oluşan beyin hasarını önlediği gösterdiği gösterilmiştir.