Yeni tanı hıv hastalarında subtiplere ve immün belirteçlere göre direnç profili
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZNUR GÜNEŞ
Danışman: Mehmet Emin BULUT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İnsan İmmünyetmezlik Virüsü (HIV) enfeksiyonu, erken tanı ve tedavi yapılmadığı durumda Edinilmiş İmmün Yetmezlik Sendromuna (AIDS) ilerleyen ve günümüzde halen önemli bir küresel sağlık sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. HIV'in değişken yapısı ve artan direnç paterni, tedavi seçiminde belirleyici rol oynamaktadır. Bu çalışmada, yeni tanılı tedavi almamış HIV pozitif bireylerin antiretroviral direnç özellikleri, viral genetik çeşitliliği ve immün sistem parametrelerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Ocak 2023-Ocak 2024 tarihleri arasında Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne başvuran, yeni tanı almış ve antiretroviral tedaviye başlanmamış 64 HIV pozitif hastanın örneklerinde, Vela Diagnostics Sentosa SQ HIV-1 Genotipleme sistemi kullanılarak yeni nesil dizileme yöntemi ile belirlenmiş olan HIV-1 alt tipleri ve ilaç direnci profilleri retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Stanford Üniversitesi HIV-1 ilaç direnci veri tabanında direnç mutasyonları ve alt tip paternleri analiz edilmiştir. CD4+ T lenfosit sayısının belirlenmesinde BD FACSLyric akım sitometri sistemi, HIV RNA viral yük ölçümünde ise Cobas 6800 cihazı kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastaların demografik özellikleri (yaş ve cinsiyet) ve HIV enfeksiyonunun olası bulaş yolları kayıt altına alınmıştır. Bulgular: Demografik veriler incelendiğinde katılımcıların %95,3'ünün erkek olduğu ve medyan hasta yaşının 33 (25-40) olduğu belirlenmiştir. Bulaş yolları değerlendirildiğinde erkeklerle cinsel ilişkiye giren erkekler oranı %50 ile ilk sırada yer almıştır. Değerlendirilen hastaların yarısından fazlasında (%57,8) CD4+ T lenfosit sayısının 350 hücre/mm³'ün altında olduğu belirlenmiş olup, büyük çoğunluğunda (%62,5) HIV RNA viral yük düzeyi 100000 kopya/mL'nin üzerinde saptanmıştır. Yapılan analizlerde B alt tipi (%49,1) predominant olarak saptanmış, bunu sırasıyla B+CRF02_AG (%14,5), A1 ve F1 (her biri %12,7) ile G+CRF02_AG (%7,3) izlemiştir. En fazla direnç ile ilişkili mutasyon (n=9) F1 alt alt tipinde tespit edilmiştir. İlaç direnci değerlendirme sonuçlarına göre non- nükleozid ters transkriptaz inhibitörleri (NNRTI) grubunda %27,12, nükleozid/nükleotid ters transkriptaz inhibitörleri (NRTI) grubunda %3,4, proteaz inhibitörleri (PI) grubunda %5,1 oranında direnç mutasyonu belirlenirken, integraz zincir transfer inhibitörleri (INSTI) grubunda %1,7 major ve %5 aksesuar mutasyon tespit edilmiştir. NRTI grubunda L210W ve T215E; NNRTI grubunda E138A, E138G, G190S, N348I, V179D ve V179D+E138A; PI major grubunda M46I ve M46L; INSTI major grubunda R263K ve INSTI aksesuar grubunda E157Q, T97A, G173R mutasyonları saptanmıştır. Toplam beş hastada birden fazla mutasyon tespit edilmiştir (E138G+M46I, E138G+R263K, N348I+E157Q ve T215E+V179D). Antiretroviral direnç mutasyonları saptanan ve saptanmayan bireylerde, CD4+ T lenfosit sayıları (p=0,421) ve HIV RNA düzeylerinin (p=1,000) dağılımı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Sonuç: Çalışmamızın sonuçları, HIV epidemiyolojisine ışık tutarak önemli bulgular ortaya koyarken, immünolojik ve virolojik parametrelerden bağımsız olarak her yeni tanı alan hastada genotipik direnç testi yapılmasının önemini vurgulamaktadır. Viral alt tiplerdeki çeşitlilik ve direnç gelişimindeki değişimler nedeniyle, HIV-1 genotipik özelliklerinin sürekli izlenmesi önem taşımaktadır. Ayrıca, viral alt tipler ile direnç paternleri arasındaki ilişkilerin daha iyi anlaşılabilmesi için geniş ölçekli ve uzun süreli araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: HIV-1 alt tipleri, Antiretroviral ilaç direnci, İntegraz inhibitörleri, Revers transkriptaz inhibitörleri, Proteaz inhibitörleri, Yeni nesil dizileme