Yoğun bakım hastalarında enteral beslenme yönetimi karar destek sisteminin geliştirilmesi ve hedef doza ulaşmaya etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, CERRAHİ HASTALIKLAR HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL DENİZ
Danışman: Hatice AYHAN
Özet:Bu araştırmanın amacı, yoğun bakım ünitesinde enteral beslenme uygulanan hastalar için Enteral Beslenme Yönetimi Karar Destek Sistemini geliştirmek ve geliştirilen sistemin hastaların hedef kalori ve protein dozuna ulaşma süreci üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Araştırma, yarı deneysel müdahale öncesi-sonrası tasarımda, Mart 2025–Mart 2026 tarihleri arasında Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi Anestezi ve Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesi'nde yürütülmüştür. Araştırmaya enteral beslenme uygulanan ve dahil edilme kriterlerini karşılayan hastalar dahil edilmiştir. Araştırma müdahale öncesi ve sonrası dönemlerde üç aylık periyotlar şeklinde planlanmış; müdahale öncesinde (n=34), müdahale sonrasında ise (n=30) hasta değerlendirilmiştir. Müdahale öncesi dönemde hastalar rutin klinik uygulamada izlenirken, müdahale sonrası dönemde EB süreci geliştirilen genel ağ tabanlı Enteral Beslenme Yönetimi Karar Destek Sistemi rehberliğinde yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında hasta tanıtıcı özellikler formu, EB uygulamalarına ilişkin veri formu ve kontrol listesi kullanılmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 27.0 programında analiz edilmiş; parametrik olmayan testler kapsamında Friedman testi, Wilcoxon işaretli sıralar testi, Mann–Whitney U testi ve ki-kare analizi kullanılmıştır. Müdahale öncesi ve sonrası hasta gruplarının sosyodemografik ve klinik özellikler bakımından büyük ölçüde benzer olduğu belirlenmiştir. Müdahale sonrası dönemde hedef kalori ve protein dozuna ulaşma süresinin anlamlı düzeyde iyileştiği saptanmıştır (p=0,001). Müdahale öncesinde hastaların beslenmeye başladıktan sonraki ilk 3–5 gün içinde hedefe ulaşma oranı %8,8 iken, müdahale sonrasında bu oran %93,3 olarak belirlenmiştir (p=0,001). Ayrıca günlük kalori ve protein gereksinimlerinin karşılanma oranlarının anlamlı düzeyde arttığı ve beslenmeye ara verme sürelerinin azaldığı saptanmıştır (p<0,05). Ortalama beslenmeye ara verme süresi müdahale öncesi grupta 5,61 saat, müdahale sonrası grupta ise 0,19 saat olarak bulunmuştur (p=0,001). Bu araştırmanın sonuçları, geliştirilen Enteral Beslenme Yönetimi Karar Destek Sistemi'nin yoğun bakım hastalarında hedef kalori ve protein gereksinimlerine ulaşmayı desteklediğini, beslenmeye ara verme sürelerini azaltarak hedef doza daha kısa sürede ve daha yüksek oranlarda ulaşılmasına katkı sağladığını göstermektedir.