Fındıktan elde edilen biyoaktif peptitlerin alzheimer ve parkinson hastalık modelleri üzerindeki nöroprotektif etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP DİDAR KAYIKLIK
Danışman: Zeynep Büşra BOLAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı fındıktan elde edilmiş biyoaktif peptitlerin in vitro Alzheimer ve Parkinson hücre modelleri üzerindeki nöroprotektif etkilerinin incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada ilk olarak Parkinson ve Alzheimer hastalık modellerinin oluşturulması için SH-SY5Y hücrelerine 6-OHDA, PC-12 hücrelerine Aβ25-35 uygulanmış ve canlılık testi ile toksik dozlar belirlenmiştir. Peptitlerin hücreler üzerindeki canlılık etkisi resazurin testi ile belirlenmiş ve model oluşturulan hücreler üzerine peptitlerin geri çevirme etkisini sağlayan dozlar uygulanarak hücre canlılıkları ve koloni oluşturma kapasiteleri ölçülmüştür. Takip eden deneylerde hücre döngüsü, ROS tespiti ve hücre ölümü akış sitometrisi kullanılarak tespit edilmiştir. Gerçek zamanlı PZR ile gen ifadelerindeki değişiklikler saptanmıştır. Bulgular: Elde edilen sonuçlarda 6-OHDA'nın 150µM, Aβ25-35 'in 50µM dozunun model oluşturmak için uygun olduğu ve peptitlerden PGHF'nin 5µM dozunun en yoğun geri çevirme etkisine sahip olduğu belirlenmiştir. Parkinson modeli için hücre döngüsü tutuklanmasının G0/G1 evresinde gerçekleştiği gözlemlenirken Alzheimer modeli için bu tutuklanma G2/M evresinde gerçekleşmiştir. Apoptoz testinde her iki hastalık modelinde de düşük hücre ölümü gözlemlenirken PGHF peptit grubunda geri çevirme gözlemlenmiş ve aynı şekilde modellerin ROS oluşumunu tetiklediği tespit edilirken peptitin bu durumu geri çevirdiği gözlemlenmiştir. PGHF peptitinin Parkinson hastalık modelinde Bax ve Ras genlerinin ifadeleri tek başına 6-OHDA grubuna kıyasla anlamlı bir fark kaydedilirken Bcl-2 ve Erk genlerinin ifadelerinde anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir. Alzheimer hastalık modelinde ise Bax ve Bcl-2 gen ifadelerinde Aβ25-35, PGHF ve PGHF+Aβ25-35 gruplarında anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir. Erk ve Ras genlerinin ifadesi kontrole kıyasla Aβ25-35 grubunda anlamlı bulunmuştur. Sonuç: Yapılan testlerde 6-OHDA ve Aβ25-35'in hücreler üzerinde toksik etki gösterdiği gözlemlenirken PGHF peptitinin bu etkiyi geri çevirdiği gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Alzheimer Hastalığı, Biyoaktif Peptit, Nöroprotektif Etki, Parkinson Hastalığı