Vajinal kültürden izole edilen flukonazole dirençli (r)/doza bağlı duyarlı (SDD) c.albicans izolatlarında 14 alfa lanosterol demetilaz geni (erg11) ve atım pompalarını kodlayan genlerin (CDR1, CDR2 ve MDR1) ekspresyon düzeylerinin araştırılması ve dirençteki rollerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, TEMEL TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE ALCALI
Danışman: Ayşe BARIŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Candida albicans, fırsatçı bir patojen olarak vulvovajinal kandidiyazis (VVK) gibi yaygın enfeksiyonlara neden olabilmektedir. Flukonazolün yaygın ampirik kullanımı ve topikal azol ajanlara reçetesiz erişim, flukonazole dirençli izolatlarda artışa neden olmaktadır. Direnç mekanizmaları arasında ERG11 genindeki mutasyonlar, CDR1, CDR2, MDR1 genlerinin aşırı ekspresyonu öne çıkmaktadır. Çalışmamızda flukonazole dirençli veya doza bağlı duyarlı vajinal C. albicans izolatlarında, bu genlerin ekspresyon düzeyleri ve dirençteki rollerininin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada ayrıca, ticari antifungal duyarlılık testlerinin flukonazole duyarlılığı azalmış izolatlardaki performansları da değerlendirilecektir. Gereç ve yöntemler: Ocak 2021-Kasım 2023 tarihleri arasında toplam 763 vajinal örnek incelenmiş ve bu örneklerin 403'ünde (%52,8) Candida türleri izole edilmiştir. İzole edilen Candida türlerinin 307'si (%76) C. albicans olarak tanımlanmıştır. Antifungal duyarlılık testleri Vitek2 otomatize sistemi ve agar gradient difüzyon (E-test) testleri kullanılarak gerçekleştirildi. Çalışmada flukonazol/vorikonazole karşı dirençli/doza bağlı duyarlı saptanan 68 izolat CLSI sıvı mikrodilüsyon (SMD) yöntemiyle karşılaştırıldı. Bunlar arasından flukonazol ve/veya vorikonazole dirençli ve/veya doza bağlı duyarlı 42 izolat seçilerek direncin moleküler mekanizması için ERG11, CDR1, CDR2 ve MDR1 genlerinin ekspresyon düzeyleri kantitatif revers transkriptaz polimeraz zincir tepkimesi (RT-PZT) yöntemi ile araştırıldı. Gen ekspresyon düzeylerinin belirlenmesinde ∆∆Ct yöntemi kullanıldı. Bulgular: Vitek2 ve agar gradient difüzyon yöntemlerinin SMD yöntemiyle esansiyel uyumları %90'ın üzerinde bulunmuştur. SMD 48. saat sonuçları ile karşılaştırıldıklarında; Vitek2 sistemiyle flukonazol için %52,94, vorikonazol için %73,52 kategorik uyum belirlenirken; agar gradient difüzyon yöntemi ile flukonazol için %76,47, vorikonazol için %83,82 oranında kategorik uyum saptanmıştır. Gen ekspresyon analizlerinde, flukonazole R/SDD olan izolatların %47'sinde CDR1, %34'ünde MDR1, %21'inde ERG11 ve %13'ünde CDR2 genlerinde artmış ekspresyon tespit edilmiş olup, 12 izolatta herhangi bir gende ekspresyon artışı saptanmamıştır. Flukonazol MİK değeri >8 μg/ml olan izolatlarda CDR1 gen ekspresyon oranı %70,5 olarak bulunmuş, MİK değeri ≤8 μg/ml olan izolatlarda bu oran %28,5 olarak saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda, özellikle klinik sınır değerlerinde MİK saptanan C. albicans izolatlarında ticari antifungal duyarlılık yöntemleri ile CLSI SMD arasında; yüksek temel uyum saptanmış, ancak kategorik uyumun düşük olduğu görülmüştür. Gen ekspresyon analizlerinde en sık CDR1 geninde ekspresyon artışı belirlenmiş olup; dirençli izolatların %75'inde ERG11, CDR1, CDR2 ve MDR1 genlerinin en az birinde ekspresyon artışı gözlenmiştir. Gen ekspresyonu saptanmayan izolatlarda alternatif direnç mekanizmalarının rolü araştırılmalıdır.