Yağda çözünen vitaminlerin yüksek performanslı sıvı kromatografisi-kütle spektrometrisi metodu ile eş zamanlı tayin metodunun geliştirilmesi ve optimizasyonu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERYEM SEBLA ERTUĞRUL
Danışman: Taner ÖZGÜRTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yağda çözünen vitaminler (A, D, E ve K) izopren türevi apolar moleküllerdir. Enzim aktivitesinde koenzim olarak (biyokatalizör) görev alırlar. Metabolizmayı düzenlerler, karbonhidrat, yağ ve proteinlerin enerjiye dönüşümüne yardım ederler. Vücut yapılarına katılmazlar. Yerleri başka maddelerle doldurulamaz. Eksik ya da yüksek seviyelerine bağlı bazı hastalıklar ve semptomlar gözlemlenebilir. Bu nedenle, yağda çözünen vitamin seviyelerinin ölçümleri önemlidir. Bu tez çalışmasında, yağda çözünen vitaminlerin eş zamanlı analizine imkân sağlayan, hassas ve seçici bir LC-MS/MS metodunun geliştirilmesi ve valide edilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Serum örnekleri metanol ile deproteinize edildi ve analitlerin kromatografik ayırımı LC-MS/MS sistemi (Agilent Technologies 6420 TripleQuadrapole LC-MS), Agilent Pursuit PFP kolon (100mm×3,0mm; 3,0 μm), gradient modunda Mobil faz A (H20+%0,1 formik asit) ve Mobil faz B (Metanol+%0,1 formik asit) kullanılarak gerçekleştirildi. İyon taraması MRM (multiple reaksiyon izleme) modunda, ESI iyon kaynağında pozitif iyon seçiciliği ile yapıldı. Bulgular: Vitaminlerin alıkonma süreleri vitamin 25-OHD3 için 7,52 dakika, vitamin A için 7,56 dakika ve vitamin E için 9,65 dakikadır. Metot vitamin A, vitamin E ve 25-OHD3 için sırasıyla 3,0-90,0 μg/dL, 3,0-90,0 μg/mL ve 5,0-150,0 ng/mL arasında lineerdir. Gün içi CV% değerleri vitamin A, vitamin E ve 25-OHD3 için sırasıyla %9,38, %10,23 ve %3,27; günler arası CV% değerleri sırasıyla %3,69, %6,19 ve %4,11'dir. Tespit sınırı ve tayin sınırına S/N oranı ile karar verildi. LOD ve LOQ sırasıyla S/N≥3 ve S/N≥10'dur. Sonuç: Bu çalışmada, yağda çözünen vitaminlerin seviyelerini 13 dakikada analiz edebilecek bir LC-MS/MS metodu geliştirilmiş ve valide edilmiştir. Bu metot, düşük hassasiyete sahip immünoassay yöntemleri ve eş zamanlı analize olanak sağlayamayan HPLC yöntemlerine göre çok daha kısa sürede ve birlikte tespitine imkân sağlayabilecek güvenilir bir yöntem olarak değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: LC-MS/MS, Metot Geliştirme, Validasyon, Yağda Çözünen Vitaminler