İstanbul ili Aile Sağlığı Merkezinde çalışan aile hekimlerinin akademik yayın ve etkinlik takip etme durumlarının tükenmişlik ve diğer kişisel faktörlerle ilişkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SENA YAYLA
Danışman: Hilal ÖZKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Aile Hekimliği bütüncül, kapsayıcı ve kişi merkezli bakım verilen bir disiplindir ve kapsamı gereği yoğun tıbbi bilgi birikimine sahip olması gerekir. Disiplinin bu kapsamlı bakış açısı yoğun çalışma temposuna, bu tempo ise hekimlerde tükenmişliğe ve/veya akademik çalışmalara yeterli zaman ayıramamaya neden olabilmektedir. Bu çalışmada aile sağlığı merkezinde çalışan aile hekimlerinin akademik yayın ve etkinlik takip etme durumlarının tükenmişlik sendromu ve diğer kişisel faktörler ile ilişkisini araştırmak amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmamız kesitsel bir çalışma olup yüz yüze anket uygulamasıyla yapılmıştır. Çalışma 01.05.2023 ile 30.06.2023 tarihleri arasındaki 2 aylık periyotta İstanbul ilinde aile sağlığı merkezinde çalışan aile hekimlerinden dahil edilme kriterlerini karşılayan 338 katılımcı ile yapılmıştır. Katılımcılara toplam 22 sorudan oluşan sosyodemografik veri formu ve Türkçe'ye uyarlama çalışması 1993 yılında Ergin tarafından gerçekleştirilen 22 soruluk Maslach Tükenmişlik Ölçeğini barındıran toplam 44 soruluk bir anket uygulanmıştır. Tüm istatistiksel analizler IBM SPSS sürüm 25.0 (SPSS Inc., Chicago, Illinois, ABD) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Tablolarda sürekli değişkenler Ort±SS olarak sunulmuştur. Kategorik değişkenler sayı (N) ve yüzde (%) halinde sunulmuştur. Ölçek alt boyut puanları ve değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Ölçek puanları ile katılımcıların çeşitli değişkenleri arasında anlamlı farklılıkları belirlemek üzere Independent Samples t ve One-Way ANOVA testi uygulanmıştır. Gruplar arasında anlamlı fark çıkması durumunda, anlamlılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla sidak testi tercih edilmiştir. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılması için Chi-square test kullanılmıştır. p<0.05 istatistikçe anlamlı kabul edilmiştir. BULGULAR: Çalışmada elde edilen bulgular incelendiğinde katılımcıların çoğunun (%37,0) 40 yaş üstü olduğu, kadınların (%52,7) erkeklere oranla daha fazla katılım sağladığı, pratisyen hekimlerin (%70,1) çoğunlukta olduğu belirlenmiştir. Maslach tükenmişlik ölçeği alt boyutlarından katılımcılarımızın aldığı ortalama puanlar duygusal tükenme için 26,52, duyarsızlaşma için 12,31 ve kişisel başarı için 27,16 olarak belirlenmiştir. Bu ortalama puanlar incelendiğinde hekimlerin tüm alt boyutlarda orta seviyede tükenmişlik yaşadıkları görüldü. Sosyodemografik veriler değerlendirildiğinde 40 yaş üstü, meslek yılı 15 yıl üstü, evli olan katılımcıların diğer gruplara kıyasla tükenmişlik ölçeği alt boyutlarından "Kişisel başarı" puanı; diğer uzmanlıklara sahip katılıcımların aile hekimleri ve pratisyen hekimlere kıyasla "Duyarsızlaşma" puanı daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca sigara/nargile/tütün kullanan katılımcıların kullanmayanlara kıyasla "Duyarsızlaşma" puanı; sık sık alkol kullanan katılımcıların diğer gruplara kıyasla hem "Duygusal tükenme" hem de "Duyarsızlaşma" puanı daha yüksek bulunmuştur. "Aile hekimliği yapmak sizi mesleki olarak tatmin ediyor mu?" Sorusuna hayır yanıtı verenlerin diğer gruplara kıyasla "Duygusal tükenme" ve "Duyarsızlaşma" puanı daha yüksek; evet yanıtı verenlerin diğer gruplara kıyasla "Kişisel başarı" puanı daha yüksek bulunmuştur. "Aile hekimliğini ekonomik olarak tatmin edici buluyor musunuz?" Sorusuna hayır yanıtı verenlerin diğer gruplara kıyasla "Duygusal tükenme" ve "Duyarsızlaşma" puanı daha yüksek bulunmuştur. Katılımcıların %59,2'sinin (n=200) bilimsel toplantı ve kongrelere katılmadığı, %77,2'sinin (n=261) kongrelerde bildiri/poster sonumu yapmadığı, %89,9'unun (n=304) herhangi bir dergide makalesinin olmadığı belirlenmiştir. Herhangi bir dergide makalesi olmayan katılımcıların olanlara kıyasla "Duygusal tükenme" puanı daha yüksek bulunmuştur. SONUÇ: Aile hekimlerinin akademik yayın ve etkinlik takip etme durumu, iş memnuniyeti, tükenmişlik ve kişisel faktörlerle karmaşık bir ilişki içindedir. Bu ilişki, aile hekimlerinin çalışma koşulları, kişisel motivasyonları, destek sistemleri ve mesleki çevreleri gibi bir dizi faktörden etkilenebilir. Sağlık kurumları ve yöneticiler, aile hekimlerinin mesleki gelişimlerini teşvik etmek ve iş stresini azaltmak için destekleyici politikalar ve kaynaklar sağlamak konusunda önemli bir rol oynamaktadır. Bu, hem sağlık hizmeti sunumunu iyileştirmeye hem de aile hekimlerinin sağlık sektöründeki uzun vadeli başarılarını desteklemeye yardımcı olabilir. Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Tükenmişlik, Temel sağlık hizmeti