Multipl Skleroz'lu bireylerde zaman yönetimi, yorgunluk, öz kontrol- öz yönetim, aktivite katılımı ve toplumsal katılım arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ERGOTERAPİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUKET NUR YAVUZ
Danışman: Ayşe GÖKTAŞ
Özet:Amaç: Bu çalışma, Multipl Skleroz (MS) tanısı almış bireylerde zaman yönetimi, yorgunluk, öz kontrol-öz yönetim, aktivite katılımı ve toplumsal katılım arasındaki ilişkiyi ve zaman yönetiminin bu değişkenler üzerindeki yordayıcı rolünü incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, McDonald kriterlerine göre MS tanısı almış 89 birey ile yürütülmüştür. Veriler yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Katılımcılara sosyodemografik bilgi formu, Mini-Mental Durum Testi, Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği, Zaman Yönetimi Anketi, Modifiye Yorgunluk Etki Ölçeği, Öz Kontrol-Öz Yönetim Ölçeği, Kanada Aktivite Performans Ölçümü ve Toplumsal Bütünleşme Anketi uygulanmıştır. Normal dağılım gösteren verilerde Bağımsız Örneklem t-testi ve ANOVA; normal dağılmayan verilerde Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson ve Spearman korelasyon analizleri ile incelenmiş, zaman yönetiminin diğer değişkenler üzerindeki yordayıcı rolü basit doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: MS'li bireylerde zaman yönetimi ile yorgunluk arasında orta düzey negatif (r= -0,606; p<0,001), öz kontrol-öz yönetim arasında orta düzey pozitif ilişkiler (r= 0,581; p<0,001) bulunmuştur. Ayrıca zaman yönetimi ile aktivite katılımı ve toplumsal katılım arasında daha düşük düzeyde ancak anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Yorgunluk düzeyi arttıkça öz kontrol-öz yönetim, aktivite katılımı ve toplumsal katılım düzeylerinin azaldığı belirlenmiştir. Regresyon analizleri, zaman yönetiminin özellikle yorgunluk (%37) ve öz kontrol-öz yönetim (%33) üzerinde anlamlı düzeyde yordayıcı olduğunu göstermiştir. Sonuç: Çalışma bulguları, MS'li bireylerde zaman yönetimi becerilerinin yorgunluk, öz yönetim, aktivite katılımı ve toplumsal katılım ile anlamlı düzeyde ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, zaman yönetiminin bireylerin fiziksel, kognitif ve sosyal işlevsellikleri açısından dikkate alınması gereken önemli bir faktör olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, MS'in yaygın semptomlarından biri olan yorgunluğun yönetiminde zaman yönetimi becerilerinin geliştirilmesine yönelik ergoterapi müdahalelerinin önemli katkılar sağlayabileceği düşünülmektedir. Bu doğrultuda, MS'li bireylerde zaman yönetimini etkileyen farklı faktörlerin incelendiği ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Multipl Skleroz, zaman yönetimi, yorgunluk, öz yönetim, aktivite katılımı, toplumsal katılım