12-17 yaş arası bireylerde sosyal medya bağımlılığı ile sosyal fobi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSAMEDDİN KALDIRIM
Danışman: Murat ALTUNTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, 12-17 yaş arası ergenlerde sosyal medya bağımlılığı ile sosyal fobi (sosyal kaygı bozukluğu) arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü saptamaktır. Ayrıca cinsiyet, yaş, ebeveyn eğitim düzeyi ve akademik geçmiş gibi sosyodemografik değişkenlerin bu ilişki üzerindeki etkisini incelemek de amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişkisel tipteki bu kesitsel araştırma, Temmuz-Ağustos 2025 tarihleri arasında İstanbul'un Arnavutköy ilçesindeki bir Aile Sağlığı Merkezi'nde, 12-17 yaş aralığındaki 235 ergenin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler, araştırmacılar tarafından hazırlanan "Sosyodemografik Bilgi Formu", "Ergenler İçin Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (ESMBÖ)" ve "Çapa Çocuk ve Ergenler İçin Sosyal Fobi Ölçeği (ÇESFÖ)" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde tanımlayıcı istatistikler, Spearman Korelasyon Analizi, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis ve çoklu lineer regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma sonucunda, sosyal medya bağımlılığı puanları ile sosyal fobi puanları arasında istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı, pozitif yönlü ve orta kuvvette bir ilişki saptanmıştır (r = .549, p < .001). Çoklu lineer regresyon analizi, sosyal medya bağımlılığını yordayan en güçlü değişkenin sosyal fobi olduğunu (β = .494, p < .001), bunu disiplin cezası almış olmanın (β = .197, p < .001) takip ettiğini göstermiştir. Ebeveyn eğitim düzeyi düşük olan ve daha önce sınıf tekrarı yapmış olan ergenlerin hem sosyal fobi hem de sosyal medya bağımlılığı puanlarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur. Cinsiyet ve yaş grupları arasında ise anlamlı bir fark saptanmamıştır. Sonuç: Bu çalışma, ergenlerde sosyal medya bağımlılığı ile sosyal fobi arasında güçlü ve döngüsel bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Sosyal fobi, sosyal medya bağımlılığı için önemli bir risk faktörüdür. Düşük ebeveyn eğitim düzeyi ve akademik başarısızlık gibi çevresel faktörler bu riski artırmaktadır. Bu bulgular, aile hekimlerinin ve eğitimcilerin risk altındaki ergenleri erken tanıyarak koruyucu ruh sağlığı müdahaleleri geliştirmeleri için önemli bir kanıt sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Ergen, Sosyal Fobi, Sosyal Medya Bağımlılığı, Aile Hekimliği, Anksiyete