Endometriyal polip: Ultrasonografi ve ofis histeroskopideki bulgularının birbirleriyle karşılaştırılması; patoloji sonuçları ve cerrahi tedavi sonuçlarının analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA UGAN
Danışman: Orhan Seyfi AKSAKAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Biz bu çalışmada transvajinal ultrasonografik yöntem ile endometrial polip tespit edilen olgulara yapılan ofis histeroskopik değerlendirme sonrası, bu iki yöntemin tanısal üstünlüklerini nihai patoloji sonuçları ve cerrahi tedavi alma oranlarını karşılaştırarak değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Yaptığımız çalışma retrospektif bir çalışma olup çalışmaya Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği Jinekoloji polikliniklerine farklı şikayetlerle başvuran ve yapılan transvajinal ultrasonografi ile endometrial polip ön tanısı alarak Ocak 2020 ve Ocak 2022 tarihleri arasında ofis histeroskopiye yönlendirilen 18-65 yaş arası 200 hasta dahil edilmiştir. Hastaların verileri hastane sisteminin dijital ortamından elde edilmiştir ve hastaların arşiv kayıtlarından patoloji ve ameliyat raporlana ulaşıldı. Çalışma grubundaki hastaların demografik verileri (yaş, gravide, parite, vki) klinik özellikleri (başvuru şikayeti, daha önceki doğum yöntemi); dosya kayıtlarından tespit edildi. Kesin tanı histopatolojik bulgulara dayandırılarak konuldu. Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin ortanca yaş değeri 47.0 yıl, minimum yaş değeri 23.0 yıl, maksimum yaş değeri 65 yıl olduğu belirlenmiştir. Gravide 0-13 arasında olup ortancası 3, parite 0-11 arasında olup ortancası 2 ve abortus ise 0-5 arasında olup ortancası 0 olarak tespit edilmiştir. BMI sınıflamasına göre bireylerin %46.5'i pre obez, %28.0'i normal, %25.5'i obez grubunda olduğu belirlenmiştir. Hastaların şikayetleri değerlendirildiğinde, bireylerin %61.5'inde anormal uterin kanama, %5.5'inde pelvik ağrı, %18.5'inde postmenapozal kanama,%3.5'inde diğer şikayetler (6 bireyde adet düzensizliği, 1 bireyde postkoital kanama bulunurken, %11.0'inin şikayeti bulunmamaktadır. Bireylerin %57.5'i normal doğum, %37.5'i (sezeryan, %5.0'i nulligravid olarak tespit edilmiştir. Hastaların 70'inde ek hastalık bulunurken, 98 bireyde geçirilmiş cerrahi, 62 bireyde sigara kullanımı olduğu tespit edilmiştir. Ultrasonografi ile poliplerinin lokalizasyonu değerlendirildiğinde, %37.5'i fundus, %17.5'i posterior duvar, %13.0'ü anterior duvar, %9.0'u sağ lateral duvar, %4.0'ü sol lateral duvar yerleşim saptanmıştır. Hastaların ultrasonografi ile polip sayılarına baktığımızda, %96.0'sında bir polip, %2.5'inde iki polip, %1.5'inde üç polip bulunmaktadır. Hastaların ultrasonografi ile ortalama endometriyal kalınlık 9.50±5.49 mm, ortalama polip büyüklüğü ise 12.85±9.49 mm olduğu tespit edilmiştir. Hastaların %32.5'inde ultrasonografi ile ek patoloji var iken, %67.5'inde ek patoloji varlığı yoktur. Ek patoloji bulgularına baktığımızda, %66.3'ü myom, %13.8'i over kisti, %12.3'ü adenomeyozis, %4.6'sı endometriyoma, %1 hidrosalpenks, %1.5'u PCOS'tur. Ofis Histeroskopi yöntemi ile hastaların %70.0'inde polip var, %4.5'inde polip yok, %25.5'inde normal ofis bulguları (polip ve ek patoloji yok) tespit edilmiştir. Ofis Histeroskopi ile poliplerinin lokalizasyonu değerlendirildiğinde, %25.0'i posterior duvar, %21.4'ü fundus, %19.3'ü anterior duvar, %15.0'i sağ lateral duvar, %10.0'u (multiple,%9.3'ü sol lateral duvar yerleşim saptanmıştır. Hastaların Ofis Histeroskopi ile polip sayılarına baktığımızda, %82.2'sinde bir polip, %15.7'sinde iki polip, %2.1'inde üç polip bulunmaktadır. Hastaların Ofis Histeroskopi ile ortalama polip büyüklüğü 14.51±7.88 mm olduğu saptanmıştır. Hastaların %8.0'inde ofis histeroskopi ile ek patoloji var iken, %92.0'sinde ek patoloji varlığı yoktur. Ek patoloji bulgularına baktığımızda, %50.0'sı submukoz myom, %18.7'si düzensiz kavite %12.5'i unicorn uterus, %6.2'si adezyon, %6.2'si myom basısı, %6.2'si septumdur. Normal doğum yapan bireylerin %71.3'ünde polip var, %3.5'inde polip yok, %25.2'sinde normal ofis bulguları belirlenmiştir. Sezeryan doğum yapan bireylerin %70.7'sinde polip var,%5.3'ündepolip yok, %24.0'ünde normal ofis bulguları mevcuttur. Nulligravid bireylerin %50.0'sinde polip var, %10.0'ununda polip yok, %40.0'ında normal ofis bulguları mevcuttur. Doğum şekline göre ofis histeroskopi polip karşılaştırılmasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir (2=2.336, p=0.674). Çalışmaya katılan bireylerin patoloji sonuçlarına baktığımızda %98.5'inde benign patoloji, %1.5'inde malign patolojidir. Cerrahi tedavi alan 121 birey bulunurken, 79 birey cerrahi tedavi almamıştır. Cerrahi tedavi alanların ne yapıldığına baktığımızda, bireylerin %65.3'üne OP H/S, %19.0'una D/C, %5.8'ine TAH+BSO yapılmıştır. Ofis Histeroskopi yöntemi sonucunda 1 polip bulananların %99.1'inde Ultrasonografi sonuçlarında da 1 polip bulunmuş, Ofis Histeroskopi yöntemi sonucunda 2 polip bulananların %13.7'sinde Ultrasonografi sonuçlarında da 2 polip bulunmuş, Ofis Histeroskopi yöntemi sonucunda 3 polip bulananların hiçbirisinde Ultrasonografi sonuçlarında polip bulunamamıştır. Ofis Histeroskopi yöntemi sonucunda polip lokalizasyonu anterior bulananların %63.0'ünde ultrasonografi sonuçlarında anterior bulunmuş, ofis histeroskopi yöntemi sonucunda posterior bulananların %71.4'ünde ultrasonografi sonuçlarında posterior bulunmuş, ofis histeroskopi yöntemi sonucunda sağ lateral bulananların %52.4'ünde ultrasonografi sonuçlarında sağ lateral bulunmuş, ofis histeroskopi yöntemi sonucunda sol lateral bulananların %38.5'inde ultrasonografi sonuçlarında sol lateral bulunmuş, ofis histeroskopi yöntemi sonucunda fundus bulananların %93.3'ünde ultrasonografi sonuçlarında da fundus bulunmuştur. Patoloji sonucu benign olanların %21.8'inde ultrasonografi sonuçlarında myom, %4.6'sında over kisti, %3.6'sında adenomeyozis, %1.5'inde endometriyoma, %0.5'inde hidrosalpenks, %0.5'inde PCOS tespit edilmiştir. Patoloji sonucu malign bulunanların %33.3'ünde ultrasonografi sonuçlarında adenomeyozis, %66.7'sinde ultrasonografi sonucu yoktur. Patoloji sonucu benign olanların %4.1'inde histeroskopi sonuçlarında submukoz myom, %1.5'inde düzensiz kavite, %1.0'inde (n=2) unicorn uterus, %0.5'inde adezyon, %0.5'inde myom basısı, %0.5'inde septum tespit edilmiştir. Patoloji sonucu malign bulunanların tamamında histeroskopi sonucu yoktur. 140 birey üzerinde uygulanan Polip Büyüklüğü two-way mixed modeli ile sınıf içi korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Two-way mixed model kullanılması 2 farklı yöntem (Ultrasonografi- Histeroskopi) ile ölçülmesinden kaynaklanmıştır. Sınıf içi korelasyon katsayılarında tutarlılık (consistency) değerleri verilmiştir. Tüm değerler için Sınıf içi korelasyon katsayısı 0.674 olarak tespit edilmiştir (p<0.001). Cerrahi tedavi alan bireylerin ultrasonografi histeroskopi ortalaması 14.54±8.06 mm, cerrahi tedavi almayan bireylerin histeroskopi polip ortalaması 14.39±7.37 mm olduğu belirlenmiştir. Cerrahi tedavi durumuna göre bireylerin histeroskopi polip büyüklükleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (z=0.070, p=0.944). Ultrasonografide Polip Büyüklüğü 0-10 mm olan bireylerin %60.0'ı cerrahi tedavi almış, %40.0'ı cerrahi tedavi almamış, 11-20 mm olan bireylerin %66.6'sı cerrahi tedavi almış, %36.4'ü cerrahi tedavi almamış, 21 mm ve üzeri olan bireylerin %52.6'sı cerrahi tedavi almış, %47.4'ü cerrahi tedavi almamıştır. Ultrasonografi Polip Büyüklüğü Sınıflamasına göre cerrahi durumlarının karşılaştırılmasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir (χ2=0.776, p=0.678). Histeroskopide Polip Büyüklüğü 0-10 mm olan bireylerin %76.9'u cerrahi tedavi almış, %23.1'i cerrahi tedavi almamış, 11-20 mm olan bireylerin %72.9'u cerrahi tedavi almış, %27.1'i cerrahi tedavi almamış, 21 mm ve üzeri olan bireylerin %87.5'i cerrahi tedavi almış, %12.5'i cerrahi tedavi almamıştır. Histeroskopi Polip Büyüklüğü Sınıflamasına göre cerrahi durumlarının karşılaştırılmasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir (χ2=1.510, p=0.470). Patoloji sonucu malign olan bireylerin ortanca yaş değeri 60.0 yıl, minimum yaş değeri 39.0 yıl, maksimum yaş değeri 62.0 yıl olduğu belirlenmiştir. Malign bireylerin gravide 1-3 arasında olup ortancası 2, parite 1-3 arasında olup ortancası 2 ve abortus değerinin tüm bireylerde 0 olduğu belirlenmiştir. Patoloji sonucu malign hastaların BMI sınıflamasına göre 1'er kişi normal, pre obez ve obez olduğu belirlenmiştir. Doğum şekillerine baktığımızda ise 1 kişi normal doğum, 2 kişi sezeryan doğum yapmıştır. Başvuru şikayetlerinde ise 1 bireyde anormal uterin kanama, 2 bireyde postmenapozal kanama şikâyeti bulunmaktadır. Ek hastalığı olan 2 birey bulunmaktadır ve bu bireylerin ikisinde de diyabet+hipertansiyon hastalığı bulunmaktadır. Geçirilmiş cerrahi operasyonu olan 2 birey tespit edilmiş ve bu bireylerden biris C/S, diğer umbilikal herni operasyonu geçirmiştir. Sigara içen ise 1 birey tespit edilmiştir. Sonuç: Araştırmamızda doğum yönteminin endometrial polip gelişiminde anlamlı farklılığı olmadığı, TVUSG ile endometrial polip saptanan hastalarda histeroskopi sonuçlarının tek polip varlığında polip büyüklüğü ve lokalizasyonu konusunda büyük oranda benzerlik gösterdiği görülmektedir. Hastaların en sık geliş semptomu anormal uterin kanama olarak saptandı. Hastaların demografik verileri, semptomları ve patoloji sonuçları göz önüne alınarak her iki yöntemin tek başına ya da kombine kullanımının iyi seçilmesi ile cerrahi tedaviye yönlendirilecek hastalar konusunda bize daha çok yardımcı olacağının, gereksiz invaziv prosedürleri azaltacağı kanaatindeyiz. Anahtar Kelimeler: Endometrial polip, Ultrasonografi, Histeroskopi