Acil servisten enfeksiyon tanısı ile yatırılan geriatrik hastaların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURGÜL YILDIRIM
Danışman: Dilek YILDIZ SEVGİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Dünya genelinde yaşlı nüfus hızla artmaktadır. Yaşlanma ile birlikte fizyolojik değişiklikler, immün sistemin zayıflaması, kronik hastalıklar, yetersiz beslenme ve artan kırılganlık ileri yaştaki bireylerde enfeksiyon hastalıklarının görülme sıklığını ve şiddetini arttırmaktadır. Bu durum, geriatrik popülasyonda hem mortaliteyi hem de hastaneye yatış oranlarını yükselterek sağlık sistemine önemli bir yük getirmektedir. Bu çalışmada, enfeksiyon tanısı ile acil servisten dahili kliniklere yatırılan geriatrik hastaların demografik ve klinik özelliklerinin değerlendirilmesi, enfeksiyon odaklarının dağılımının ve otuz günlük mortaliteyi etkileyen risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Seyrantepe Yerleşkesi Acil Servisi'ne başvuran ve enfeksiyon tanısıyla dahili kliniklere yatırılan 65 yaş ve üzeri hastaları içeren retrospektif ve kesitsel bir tasarımda yürütülmüştür. Hastalara ait demografik veriler, başvuru semptomları, laboratuvar bulguları, enfeksiyon odakları ve Glasgow Koma Skoru (GKS), Sıralı Organ Yetmezliği Değerlendirme Skoru (Sequential Organ Failure Assessment-SOFA), Charlson Komorbidite İndeksi (CKİ), Klinik Kırılganlık Ölçeği (Clinical Frailty Scale-CFS, KKÖ) gibi skorlama sistemleri incelenmiştir. Otuz günlük mortalite ile ilişkili değişkenler tek değişkenli ve çok değişkenli lojistik regresyon analizleriyle değerlendirilmiş; KKÖ ve SOFA skorlarının prognostik gücü ROC (Receiver Operator Curve) eğrisi analizi ile analiz edilmiştir. Ayrıca, birleşik modelin oluşturulmasında genelleştirilmiş lineer model (GLM) kullanılmıştır. Modelin kalibrasyonu kalibrasyon eğrisi ile değerlendirilmiş; kesişim ve eğim katsayıları raporlanmıştır. Bulgular: Çalışmaya toplam 132 hasta dahil edilmiş olup, yaş ortalaması 78,3 ± 8,5 yıl olarak saptanmıştır. En sık saptanan enfeksiyonlar sırasıyla pnömoni (%52,3), üriner sistem enfeksiyonu (%19,7) ve hepatobiliyer enfeksiyonları (%7,6) olarak tespit edilmiştir. Otuz günlük mortalite oranı ise %22,7'dir. Tek değişkenli analizde KKÖ ≥5, yüksek SOFA skoru, düşük GKS, yüksek kan üre azotu (BUN) düzeyleri ve intraabdominal ya da merkezi sinir sistemi (MSS) enfeksiyonu varlığı ile mortalite arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Çok değişkenli analizde ise sadece KKÖ ve enfeksiyon odağı (intraabdominal/MSS) mortalite ile bağımsız olarak ilişkili bulunmuştur (OR: 22,16; %95 GA: 2,26–217,33; p=0,008). ROC analizine göre KKÖ ≥5,5 için AUC: 0,788; KKÖ ve SOFA birlikte değerlendirildiğinde AUC: 0,823 olup, duyarlılık %80, özgüllük %76,5 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca, kombine modelin genelleştirilmiş lineer regresyon (GLM) ile oluşturulan tahmin performansı incelenmiş; kalibrasyon eğrisi ideal çizgiye yakın seyretmiş, eğim değeri yaklaşık 1,00 ve kesişim noktası –0,00 olarak bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamız, geriatrik hastalarda enfeksiyon odağı ve bireysel kırılganlık düzeyinin kısa dönem mortaliteyi öngörmede önemli belirleyiciler olduğunu göstermektedir. Özellikle intraabdominal ve MSS enfeksiyonları mortalite riskini anlamlı düzeyde artırmaktadır. KKÖ, SOFA skoruna ek olarak güçlü bir prognostik belirteç olarak öne çıkmakta; bu iki parametrenin birlikte kullanımı klinik yönetim süreçlerine önemli katkı sağlamaktadır. Anahtar kelimeler: geriatrik hasta, enfeksiyon, mortalite, kırılganlık, acil servis