B12 vitamin eksikliği olan çocuklarda EKG'de QT dispersiyonu ve Tp-e intervali değerleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURCAN SOLAK
Danışman: Murat ELEVLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: B12 vitamini kobalt içerdiği için parlak kırmızı kristal yapısında, suda eriyen ve depolanabilir bir vitamindir. B12 vitaminin en önemli temel fonksiyonu hücre bölünmesi ve çoğalması için gerekli deoksiribonükleik asit (DNA) sentezinde yer almasıdır. Nöron hücreleri miyelinizasyonunda görev alır. Eksikliği, solukluk, ikter, takipne taşikardi gibi anemi bulguları ile; parestezi, kol ve bacakta halsizlik, kognitif değişiklikler, dengesiz yürüme, ataksi, unutkanlık gibi nöropsikiyatrik bulgulara neden olabilir. B12 vitamin eksikliğinin kardiyovasküler sistem üzerine etkilerinin olduğu bilinmektedir. Bu vitamin eksikliği kardiyak otonomik disfonksiyon, kalp hızı değişkenliği, endotelyal disfonksiyon ve subklinik ateroskleroz, kalp ejeksiyon fraksiyonunda anlamlı ölçüde azalma ve sol ventrikülde miyokard deformasyonu yapabilmektedir. Sol ventrikül fonksiyon bozukluğu, kardiyak repolarizasyon süresinde uzamaya sebep olarak, kalbin ventriküler aritmilere yatkınlığını arttırmaktadır. Repolarizasyon düzensizliğine bağlı ventriküler aritmilerin önceden tahmin edilmesinde farklı yöntemler kullanılmaktadır. Elektrokardiyogramda ölçülen Tp-e intervali ve QT dispersiyon değerleri bunlar arasındadır. Çalışmamızda B12 vitamin eksikliği olan çocukların Tp-e intervali ve QT dispersiyon değerleri, sağlıklı çocukların Tp-e intervali ve QT dispersiyon değerleri ile karşılaştırılarak B12 vitamin eksikliğinin çocuklarda kardiyak elektriksel aktiviyete etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza 64 B12 vitamin eksikliği olan ve 64 sağlıklı olgu dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen tüm çocukların fizik muayeneleri yapılarak, hemogram, glukoz, AST, ALT, üre, kreatinin, B12 vitamin, folik asit, D vitamin, ferritin, demir bağlama kapasitesi, T4, TSH tetkikleri için kan alınmış, EKG ve ekokardiyografi parametreleri hesaplanarak standardize edilmiş bir form ile kayıt altına alınmıştır. Çalışma için etik kurul onayı alınmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler SPSS 15.0 programında değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 64 hasta ve 64 kontrol olmak üzere toplam 128 olgu dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen 64 hastanın 33'ü (%51,6) kız, 31'i (%48,4) erkek hastadan oluşmaktaydı. Kontrol grubunun 33'ü kız (%51,6), 31'i (%48,4) erkek olgudan oluşmaktaydı. Her iki grup arasında cinsiyet dağılımları açısından istatistiksel anlamlı fark saptanmadı (p=1). Hasta grubunun yaş ortalaması 11,0±2,7 yıl, kontrol grubunun yaş ortalaması 10,8±2,3 yıl olarak saptandı. Yaş ortalamaları açısından hasta ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,428). Tüm olgularda demir eksikliği anemisi parametreleri, folat ve D vitamini düzeylerine bakıldı. Hasta grubunda folat değeri kontrol grubuna göre istatiksel olarak anlamlı derecede düşük saptandı (p=0,035). Ancak her iki grupta da normal kabul edilen değerler aralığındaydı. Tüm olgularda ferritin ve 25 OH-D vitamin düzeyi açısından anlamlı fark saptanmadı (sırasıyla p=0,179; p=0,079). Hasta ve kontrol grupları EKG parametreleri açısından karşılaştırıldı. Her iki grupta kalp hızı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,118). Hasta ve kontrol grupları arasında P dalgası, PR intervali, QRS kompleksi, QT intervali değerleri açısından anlamlı fark saptanmadı (sırasıyla p=0,835; p=0,977; p=0,877; p=0,164). B12 eksikliği olan grupta QTc, kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulundu (p 445 msn olan hiçbir olgu yoktu. Hasta grubunda Tp-e intervali ortalama 81,4±4,4 msn olarak saptandı. Kontrol grubunda Tp-e intervali ortalama 72,3±6,9 msn olarak saptandı. Tp-e intervali hasta grubunda kontrol grubu ile kıyaslandığında istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı (p<0,001). Hasta grubunda Tp-e/QT oranı ve Tp-e/QTc oranı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı (p<0,001 ve p<0,001). Hasta grubunda QTd ve QTcd değerleri kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı (p=0,009 ve p<0,001). QT minimum ve QT maksimum QTc maksimum değerleri açısından her iki grupta istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (sırasıyla p=0,204; p=0,476; p=0,077). Hasta grubunda QTc minimum değeri, kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük saptandı (p<0,001). Hasta ve kontrol gruplarında klasik ekokardiyografi ölçümleri olarak sol ventrikül diyastol sonu çapı (LVEDD), sol ventrikül sistol sonu çapı (LVESD), diyastol sonu interventriküler septum kalınlığı (IVSd), diyastol sonu sol ventrikül arka duvar kalınlığı (LVPWd), ejeksiyon fraksiyonu (EF) ve fraksiyonel kısalma (FS) ölçümleri yapıldı. Ejeksiyon fraksiyonu ve fraksiyonel kısalma değerleri açısından her iki grupta anlamlı fark saptanmadı (p=0,408 ve p=0,062). Hasta grupta IVSd, LVPWd değerleri, kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı (p=0,013; p=0,040). Çalışmaya dahil edilen tüm olgularda B12 düzeyi ve yaş arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif korelasyon vardı (r=-0,175). B12 eksikliği olan grupta cinsiyete göre EKG ve EKO parametreleri karşılaştırıldı. Kalp hızı erkeklerde kızlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük saptandı (p=0,043). Ekokardiyografi ölçümleri açısından LVESD değeri, erkeklerde kızlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı (p=0,042). Kontrol grubunda cinsiyete göre kalp hızı, erkeklerde kızlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük saptandı (p=0,034). Diğer EKG ve EKO parametreleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Sonuç: Çalışmamız çocukluk yaş grubu B12 vitamin eksikliği olan hastalarda ilerde oluşabilecek kardiyovasküler olayların erken dönem bulgularını tespit etmek açısından önemli veriler sunmaktadır. B12'si normal çocuk populasyonuna göre elde edilen repolarizasyon farklılıkları, B12'si eksik çocuk hastalarda erken dönem subklinik bulguları yansıtıyor olabilir. Bu erken dönem değişikliklerin saptanabilmesi ve klinik anlamının değerlendirilmesi için prospektif daha geniş katılımlı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Çocuk, B 12 vitamin eksikliği, QT dispersiyonu, repolarizasyon, Tp-e intervali.