Santral puberte prekokslu hastalarda GnRH analoğu kullanımının nihai final boya ve vücut kitle indeksine etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF AKMAN
Danışman: Fatma DURSUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Puberte, yetişkin vücut oranlarının ve fertilitenin elde edildiği bir geçiş dönemidir. Hipotalamus-hipofiz-gonad (HPG) ekseninin aktivasyonundan kaynaklanır. Puberte prekoks (PP), ergenliğin ilk belirtilerinin kızlarda 8, erkeklerde 9 yaşından önce ortaya çıkması olarak tanımlanır. Santral puberte prekoks (SPP), HPG ekseninin erken aktivasyonundan kaynaklanır. Spesifik genetik mutasyonlar, merkezi sinir sistemi (MSS) lezyonları ve sosyal stresörler, SPP'nin ana itici güçleridir. Fakat, SPP'li önemli sayıda hastada etiyoloji bilinmemektedir. SPP hastalarında, artan östradiol, epifizlerin gelişmiş füzyonu ile kemik olgunlaşmasının hızlanmasına neden olur ve sonuç olarak genellikle hedef boyuna kıyasla daha kısa bir yetişkin boyu ile sonuçlanır. GnRH analogları (GnRH-a), SPP'yi tedavi etmek için yaygın ve etkili bir şekilde kullanılmaktadır. GnRH-a tedavisi fiziksel değişikliklerin ve ergenlik evrelerinin ilerlemesini başarıyla durdurarak yetişkin boyunun kısa kalmasını önler. Fakat özellikle 8 yaşından sonra tedavi başlanan hastalarda, hatta 6-8 yaşında bile tedavinin nihai erişkin boya etkisi ile ilgili çalışmalar çelişkili ve yetersizdir. Bu araştırmayı yaparak puberte prekoks nedeniyle tedavi başlanan ve tedavi sonrası nihai erişkin boya ulaşan hastaların final boylarını, hedef boy ile ve tedavinin başlangıcında hesapladığımız öngörülen erişkin boy (ÖEB) ile karşılaştırarak tedavinin boy uzamasına anlamlı etki yapıp yapmadığını, ayrıca 8 yaşından önce ve sonra tedavi başlanan hastalardaki boy kazancını karşılaştırarak, tedavinin hangi yaşta daha etkin olduğunu ve tedavinin vücut kitle indeksine etkisini belirlemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye EAH Çocuk Endokrinoloji Polikliniğinde, Ocak 2014- Ocak 2022 tarihleri arasında Santral Puberte Prekoks tanısı alan ve en az 1 yıl boyunca GnRH analoğu kullanan ve tedavisinin bitiminden itibaren en az 3 yıl geçmiş, yıllık büyüme hızı 2 cm'in altına düşmüş ve halen poliklinik takibinde olan kız hastalar çalışmaya dahil edildi. Kemik yaşını (KY) ve boy uzamasını etkileyen ek hastalıkları olanlar, kronik hastalığı nedeniyle başka ilaçlar kullanan hastalar, henüz tedavi bitiminden sonra nihai boya ulaşmamış hastalar ve takiplere gelmemiş, antropometrik ölçümleri eksik olan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Hastalar hastaneye çağrılarak son boy ve kiloları ölçüldü. Hastalar 8 yaşından önce tedavi başlananlar (grup 1) ve 8 yaşından sonra tedavi başlananlar (grup 2) şeklinde iki gruba ayrıldı. Hastaların vücut kitle endeksi hesaplanarak tedavinin vücut kitle indeksine olumsuz etkisi olup olmadığı araştırıldı. Bulgular: Çalışmaya 38 kız hasta dahil edildi. 18 hastanın tedavi başlama yaşı 8'in altında (6-8 yaş) (grup 1), 20 hastanın 8'in üstündeydi (grup2). 1. grubun ortalama tedavi başlangıç boy SD: 1,01 ± 1,4; tedavi başlangıç KY: 8,96 ± 2,02; KY/TY: 1,23 ± 0,24; hedef boy SD: -0,39 ± 1,16 olarak bulundu. 2. grubun ortalama tedavi başlangıç boy SD: 0,91 ± 0,79; KY: 9,7 ± 1,17; KY/TY: 1,14 ± 0,13; hedef boy SD: -0,83 ± 0,84 olarak bulundu. 1. grubun ortalama final boy SD: -0,16 ± 1,4; 2. grubun ise 0,2±0,96 olarak saptandı. Her iki grup kendi içinde değerlendirildiğinde tedavi başlangıç boy SD'sinin final boy SD'sinden anlamlı derecede yüksek olduğu görüldü. Her iki grup birbiri ile karşılaştırıldığında tedavi başlangıç boy SD, tedavi sonu boy SD ve final boy SD değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanamamıştır (p>0,05). Tüm hastalar ele alındığında, ortalama tedavi başlangıç VKI SD: 0,34±1,13, final VKI SD: 0,39 ±1,22 olarak bulundu ve aralarında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Tartışma ve Sonuç: Her iki grupta da GnRH analog tedavisi ile final boyda ÖEB'ye göre anlamlı bir artış olmadı. VKI SD'lerinde de GnRH analog tedavisi öncesi ve sonrasında anlamlı bir değişiklik saptanmadı. Santral Puberte Prekoks hastalarında GnRHa tedavisinin 8 yaşından önce (6-8 yaş) veya sonra başlanmasının final boyuna olumlu katkısı yoktur. Bu nedenle bu yaş grubundaki hastalarda SPP tedavisine karar verirken boydan ziyade erken menarş ve psikolojik etkileri göze alınarak karar verilmelidir. Anahtar Kelime: " puberte prekoks", "GnRH Analog"