18 yaş ve üzeri tip-2 diyabet tanısı olan bireylerde ayak bakımı değerlendirmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KARTAL DR. LÜTFİ KIRDAR ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ ELMAS KOÇAK
Danışman: Güzin ZEREN ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Araştırmada Tip 2 Diyabetes Mellitus (DM) tanısı olan, 18 yaş ve üzerindeki bireylerde ayak bakımına ilişkin davranışların ortaya konması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bir aylık zaman diliminde Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne herhangi bir sebeple başvuran 18 yaş ve üzeri, Tip 2 DM tanısı bulunan ve çalışmaya katılmayı kabul eden bireylerin dâhil edilmesi planlandı. Çalışma gözlemsel, ölçekli tutum araştırmasıdır. Formun ilk kısmı 10 soruluk sosyodemografik sorulardan oluşmaktadır. İkinci kısım ise ayak bakımına ilişkin Ayak Bakım Davranış Ölçeği sorularını içeren 15 sorudan oluşmaktadır. Ölçek beşli Likert tipinde olup 2011 yılında Emine Kır Biçer tarafından Türkçeleştirilmiş ve Cronbach Alfa katsayısı 0,83 olarak hesaplanmıştır. Hastalara yüz yüze sorulan sorulara ilişkin cevaplar çevrimiçi olarak derlenerek dijitalleştirilmiş ve ilgili yazılımlar yardımıyla analiz edilmiştir. Yüz yüze uygulanacak olan anket öncesi sözel onam alınmıştır. Bulgular: Katılımcılardan kadınların oranı yüzde 53, erkeklerin oranı yüzde 47 düzeyindedir. Çalışmaya katılanların yüzde 53'ü lise altı, %18'i lisans düzeyinde eğitim görmüştür. Çalışmaya katılanların ortalama yaşları 57,1±10,6'dir. En çok görülen yaş grubu %75,7 (n=109) ile 18-64 yaş grubudur. Katılımcıların yüzde 47'si aylık gelirini kötü, yüzde 39'u orta ve yüzde 15'i ise iyi olarak değerlendirmiştir. Katılımcılar içinde evli olanların yüzdesi 71'dir. Çalışmaya katılanların bireylerin ortalama olarak 12,5±8,84 yıldır diyabetli olduğu görülmektedir. Katılımcıların yüzde 54'ü (n=78) 0 - 10 yıldır diyabet hastasıdır. Sadece 1 ilaç kullanan hastalar (n=70) ve oral antidiyabetik (OAD) kullananlar çoğunluktadır. En sık görülen komplikasyon %63 ile hiperglisemi, en az görülen %0,7 ile diyabetik ayaktır. Önermeler içinde en yüksek ortalama puanı "temiz, pamuklu ve yumuşak çorap giyme" alırken en düşük ortalama puanı "ayaklarım için nemlendirici krem sürmem" önermesi almıştır. 15 önermenin total puanı 44,8 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin total puanı ile katılımcıların yaşı ve diyabet süreleri karşılaştırıldığında, aralarında anlamlı, negatif yönlü ve zayıf bir korelasyon bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızda ayak bakım davranış ölçeği (ABDÖ) incelemesine göre kadın cinsiyette, lise düzeyinde eğitim görenlerde, diyabet süresi 0-10 yıl olanlarda, retinopati komplikasyonu bulunanlarda, kullanılan ilaç sayısı 1 olanlarda ayak bakım davranışları daha yüksek saptanmıştır (p<0.05).