Antisosyal kişilik bozukluğu olgularında heyecan arama davranışının klinik özelliklerle ilişkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YUSUF SEYMEN

Danışman: Özcan UZUN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Heyecan arama davranışı çeşitli, yeni, karmaşık ve yoğun heyecan ve deneyimler arayışı ile bu deneyimler uğruna fiziksel, sosyal, yasal ve finansal riskleri almaya isteklilik olarak tanımlanmıştır. Son yıllardaki çalışmalarda heyecan arama davranışının psikopati, davranım bozukluğu, psikoaktif madde kullanımı, dürtüsellik ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Bu klinik özelliklerin antisosyal kişilik bozukluğunda da görüldüğü bilinmektedir. Çalışmamızda antisosyal kişilik bozukluğu olgularında heyecan arama davranışının psikopatolojinin boyutlarıyla ve klinik özelliklerle ilişkisinin aydınlatılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği'ne müracaat eden ve DSM-5'e göre antisosyal kişilik bozukluğu (AKB) tanısı alan 60 birey ile psikiyatrik öyküsü olmayan 60 sağlıklı kontrol dahil edildi. Heyecan arama davranışı düzeyi Zuckerman Heyecan Arama Ölçeği (ZHAÖ) ile değerlendirildi. Mizaç ve Karakter Envanterinin yenilik arayışı ölçeği (MKE YAÖ), Bağımlılık Profil İndeksi Klinik Formu (BAPİ-K) ve Kriminal Düşünce Ölçeği (KDÖ) klinik özellikleri belirlemek amacıyla kullanıldı. Elde edilen veriler, veri setine kaydedilerek uygun istatistiki analizler uygulandı. Bulgular: Olgu grubunun ZHAÖ disinhibisyon, deneyim arama, sıkıntıya hassasiyet ve toplam puanları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Olgu grubunda ZHAÖ toplam puanı ile intihar girişimi sayısı, MKE YAÖ toplam puanı, BAPİ toplam puanı, KDÖ'nün hak görme, kriminal rasyonalizasyon ve güç yönelimi alt ölçek puanları arasında pozitif yönlü korelasyon saptandı. Sonuç: Antisosyal kişilik bozukluğu olgularında heyecan arama davranışı düzeyi ile intihar girişimi sayısı, yenilik arayışı, bağımlılık şiddeti ve suç düşüncesi arasında pozitif bir ilişki tespit edildi.