Kalsitonin testi için yöntem değerlendirme çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KARTAL DR. LÜTFİ KIRDAR ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, TEMEL TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİN YILDIZ SALATAN
Danışman: Fatma Asuman ORÇUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tiroid bezi parafoliküler C hücreleri tarafından salgılanan kalsitonin, aynı hücrelerden köken alan medüller tiroid karsinomunun (MTC) en hassas biyokimyasal belirtecidir, ayrıca tedavi sonrası izlemde de önemli bir yeri vardır. Laboratuvarlar kullandıkları yöntemlerin geçerliliğini ve belirlenen amaçlar doğrultusunda çalıştığını objektif kanıtlarla doğrulamakla yükümlüdür. Bu çalışmada laboratuvarımızda rutin kullanıma yeni başlanan kalsitonin ölçümü için kullanılan kitin performansını kendi laboratuvar koşullarımızda test etmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu bir analitik metod değerlendirme çalışmasıdır. Çalışmamızda Roche HITACHI Cobas e601 (Tokyo,Japonya) cihazında elektrokemilüminesan immunoassay (ECLIA) yöntemi ile çalışılan kalsitonin kitinin yöntem değerlendirme kapsamında kesinlik, doğrulık, linearite, dedeksiyon limitleri ve referans aralık parametreleri değerlendirildi. Çalışmalar için laboratuvarımıza kalsitonin ve farklı test istemleri için gelen hasta örneklerinden kalan serumlar ve firma tarafından sağlanan kontrol ve standart çözeltiler kullanıldı. Presizyon çalışması için düşük (3.5 ng/L ) ve yüksek (175 ng/L) düzeyde analit içeren iki serum havuzunun her seviye için beş gün boyunca günde üç kez çalışılması ile elde edilen ortalama (x), standart sapma (SD) varyasyon katsayıları (CV) hesaplandı.Varyasyon katsayısı için %CV = (SD / x)*100 formülü kullanıldı. Sonuçlar firma tarafından önerilen %CV değerleri ile karşılaştırıldı. Metod karşılaştırma için Cobas e 601 ve Siemens Immulite 2000 XPi (Llanberis Gwynedd, Birleşik Krallık) cihazı ile ölçüm aralığı içinde 40 hasta örneğinde 5 gün boyunca (günde 8 hasta) kalsitonin ölçümü yapıldı. Veriler Bland - Altman grafiği , Passing-Bablok regresyon analizi ve korelasyon katsayısı ile değerlendirildi. Doğrusallık çalışması kalsitonin yüksek serum havuzunun (996 ng/L) dilüsyonuyla elde edilen 11 farklı konsantrasyon ile yapıldı. Sonuçlar lineer regresyon analizi ile değerlendirildi. Dedeksiyon limitleri için ardarda 20 kez çalışılan körden (distile su) elde edilen sinyal değerleri ile kör sınırı LOB =x (kör) + 1.645* SD(kör) formülü ile, en düşük kalibratörün dilüsyonuyla elde edilen örnek (0.9 ng/L) kullanılarak LOD = LOB + 1.645* SD (düşük seviye örnek) formülü ile hesaplandı. Tayin Sınırı (limit of quantitation, LOQ) için, firma tarafından belirlenen LOQ değerine (1 ng/L) yakın konsantrasyonda oluşturulan 7 seviye örnek 10 gün çalışıldı. %95 güven aralığı içinde CV'si %20'nin altındaki en düşük konsantrasyon LOQ olarak belirlendi. Referans aralık çalışması için 20 kadın, 20 erkek sağlıklı 40 gönüllüde kalsitonin ölçümü yapıldı, cinsiyete göre önerilen (kadın için 0,10) ve y = 0.5780 + 1.1533 x denklemi elde edildi. Mann Whitney U testinde değerler arasında anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Linearite çalışmasında kit 0.97- 996 ng/L aralığında doğrusal bulundu. Elde edilen %uygunluk değerleri %85 - 103 aralığında idi. Regresyon denklemi y =-2.7516 + 0.9757x elde edildi. LOB 0.131 ng/L , LOD 0.216 ng/L, LOQ 0.73 ng/L bulundu. Çalışmamızda hem kadın hem erkek sağlıklı gönüllü grubunda cinsiyete göre belirlenmiş referans aralıkları dışında kalsitonin değeri olmadığı için referans aralık geçerli sayılmıştır. Sonuç: Laboratuvarımızda Roche HITACHI Cobas e 601 cihazında elektrokemiluminesan yöntemiyle çalışılmaya başlanan kalsitonin kitinin performans parametrelerini CLSI tarafından önerilen şekilde değerlendirdiğimiz çalışmamızda üreticinin bildirdiği kriterler sağlanmıştır ve yöntem rutin kullanım için uygun bulunmuştur. Anahtar kelimeler: kalsitonin, elektrokemiluminesan , medüller tiroid karsinomu , metod validasyonu, verifikasyon