Sigara bağımlılığı üzerinde kişilik özelliklerinin etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP YILMAZ ÖZCAN
Danışman: Memet Taşkın EGİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada sigara bağımlılığı ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi ve sigara bağımlılığına etki eden faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Prospektif, tanımlayıcı, kesitsel olarak hazırlanmış bu çalışmaya 01.08.2023-30.09.2023 tarihleri arasında SBÜ Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sigara Bıraktırma Polikliniklerine 01.08.2023-30.09.2023 tarihleri arasında başvuran 18 Yaş ve üzeri kişiler arasından 164 kişi katılmıştır. Çalışmaya katılmayı kabul eden kişilerin onamı alınarak yüz yüze anket yöntemi ile form doldurulması sağlanmıştır. Anket Kişisel Bilgi Soruları, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi ve Taştan Kişilik Tipleri Ölçeği'nden oluşmaktadır. Veriler IBM SPSS Statistics 21.0 ile analiz edilmiş, anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 37,06±12,46'dır. Bireylerin %44,5'i (n=73) kadın, %55,5'i (n=91) erkektir. Bireylerin ortalama sigaraya başlama yaşı 19,11±5,37 olup bireyler ortalama 17,67±11,57 yıldır sigara kullanmaktadır. FBNT Sınıflamasına göre bireylerin sigaraya başlama yaşları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (χ2=19,510, p=0,001). Sigarayı bırakmak isteme nedenleri arasında 'çok etkili' ilk üç neden %50,0 (n=82) "İleride hastalanma endişesi", %32,3 (n=53)"Ekonomik nedenler", %23,8 (n=39) "Çevreye zarar verme'' olmuştur. Sigara bırakmada karşılaşılan güçlüklerden çok etkili nedenler arasında ilk üç neden %56,0 (n=70) "Aşırı sigara içme isteği", %45,6 (n=57),"Sinirlilik",%22,4 (n=28) "İştah artışı" olarak bulunmuştur. FBNT'ye göre bireylerin %18,9'u (n=31) çok hafif bağımlı, %23,2'si (n=38) hafif bağımlı, %11,6'sı (n=19) orta derece bağımlı, %25,6'sı (n=42) ileri derece bağımlı, %20,7'si (n=34) çok ileri derece bağımlıdır. TKTÖ Sınıflaması'na göre bireylerin sırasıyla; %15,6'sı (n=23) Başaran-Motivatör, %14,4'ü (n=21) Traji Romantik (özgün), %13,6'sı (n=20) Yardımsever, %12,2'si (n=18) Mükemmeliyetçi-Reformcu, %12,2'sinin (n=18) Barışçı, %10,9'nun (n=16) Ehli-Keyf Rahatına Düşkün, %10,2'si (n=15) Gözlemci, %7,5'nin (n=11) Reis-Lider, %3,4'ü (n=5) Sadık-Sorgulayan olduğu belirlenmiştir. TKTÖ Sınıflaması'na göre kişilik tipleri ile FNBT bağımlılık düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmemiştir (p=0,578). Sonuç: Çalışmamızda, sigara başlama yaşının küçük olması ve sigara paket/ yıl kullanımının fazla olmasının bağımlılık derecesini arttırdığı belirlenmiş, ancak bağımlılık düzeyleri ile kişilik özellikleri arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Sigara başlama yaşı ve sigara bağımlılığı arasındaki ilişki göz önünde bulundurulacak olursa, bu konuda toplum bilincinin artırılması için eğitimler düzenlenmesi fayda sağlayabilir. Çalışmamızda sigarayı bırakma nedenleri arasında doktor önerisinin son sıralarda yer aldığı görülmüştür. Tüm branşlarda sigara kullanımı her hasta için sorgulanmalı ve uygun hastalara danışmanlık hizmeti verilip sigarayı bıraktırmak için hastaların ilgili merkezlere yönlendirilmesi sağlanmalıdır. Anahtar Kelimeler: Sigarayı Bırakma, Kişilik, Bağımlılık