Kronik bel ağrısı olan hastalarda tamamlayıcı alternatif tedavi yöntemlerinin kullanımının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR TEPECİK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖZDE MUTLU
Danışman: Umut GÖK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ağrı; yaş, cinsiyet, altta yatan özürlülük ve ağrı davranışı ile ilgili sosyal ve kültürel özellikler gibi faktörlerden etkilenmektedir. Kronik ağrının en sık sebebi bel ağrısıdır. Bel ağrısının ömür boyu prevalansı %60-85 olarak bildirilmektedir ve en sık nedeni, lumbosakral vertebranın mekanik bozukluklarıdır. Ulusal Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp Merkezi 2007 yılında tamamlayıcı ve alternatif tedavilerin en çok bel ağrısına yönelik kullanıldığını bildirmiştir. Bu çalışmada kronik mekanik bel ağrısı olan hastaların TAT yöntemlerine ne oranda başvurdukları, sıklıkla hangi yöntemleri kullandıkları, bu yöntemlere hangi kanallarla başvurdukları ve sosyodemografik özelliklerle ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı nitelikteki araştırma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile hekimliği ve Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon polikliniklerinde yürütüldü. Çalışmaya Aralık 2018-Mayıs 2019 aylarında bu polikliniklere başvuran kronik mekanik bel ağrısı olan rastgele seçilen 500 hasta alındı. Hastalara çalışma hakkında bilgi verildikten sonra aydınlatılmış onamları alınarak 1 adet anket formu doldurtuldu. Ankette hastaların yaş, meslek, eğitim durumu gibi sosyodemografik özellikleri, tanıları, Vizuel Analog Skala (VAS) değerleri ve tamamlayıcı alternatif tedavi kullanımları ile ilgili sorular soruldu. İstatistiksel analizde Ki-Kare Testi, Fisher'in Kesin Testi, Bonferroni düzeltmesi, Kolmogorov-Smirnov Testi, Shapiro-Wilk Testi ve Mann-Whitney U Testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların %72,8'i kadın olup, %44'ü ev hanımıdır. Bu hastaların %29,8'i 50-59 yaş arasında, %27,2'si 40-49 yaş arasındadır. Kronik mekanik bel ağrısı olan hastaların tanıları incelendiğinde; %62,4'ünün lomber disk hernisi (LDH), %14,8'inin miyalji, %13,6'sının spondiloartroz, %8,4'ünün skolyoz, %6,8'inin spondilolistezis, %4,2'sinin lomber dar kanal tanısı bulunmaktadır. Bel ağrısı süresinin en çok 2-5 yıl arasında olduğu saptanmıştır. BMI'ya göre hastaların %39,2'si fazla kiloludur. Bel ağrısının şiddeti VAS skoru ile değerlendirilmiş olup VAS ortalaması 6,59±2,10'dur. Hastaların %60,2'si tamamlayıcı alternatif tedavilere başvurmuş olup %66,1'i aile/arkadaş sayesinde başvurmuştur ve %63,8'i tedavilerden fayda görmüştür. Hastalar en çok %75,7 manuplatif, vücut temelli yöntemlerini ve %73,8 besinsel/bitkisel destekleri kullanmışlardır. Besinsel/bitkisel desteklerden en çok %61,3 yakı; akıl beden yöntemlerinden en çok %79,3 dua; manuplatif, vücut temelli yöntemlerden en sık olarak %57,8 ile masaj, %30,7 ile kaplıca ve %29,3 ile şiropraktik; enerji tedavilerinden sadece özel yatak (serecem) kullanılmıştır. Sosyodemografik veriler ile TAT'lara başvurma durumu ve bu tedavi yöntemlerinden fayda görme durumu arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Tanıları ile TAT'lardan fayda görme durumu kıyaslandığında LDH olan hastaların olmayanlara göre TAT'lardan anlamlı olarak daha fazla fayda gördükleri bulunmuştur. Sosyodemografik veriler ile TAT yöntemleri 5 alt başlık olarak ayrı ayrı kıyaslandığında kadınların akıl beden yöntemlerine erkeklerden daha fazla başvurduğu saptanmıştır. TAT yöntemlerinden yakıyı en fazla kullananların 70 yaş üstü hastalar olduğu, masaj yöntemini en fazla kullananların fazla kilolu hastalar olduğu bulunmuştur. VAS skoru TAT kullanan hastalarda TAT kullanmayanlara göre anlamlı oranda yüksektir. Sonuç: Kronik bel ağrısı olan hastalarda TAT kullanım oranı yüksektir ve hastaların fayda görme oranı yüksek bulunmuştur. Uygulama türünün seçimi konusunda birçok faktörün ilişkili olduğu ortadadır. Çalışmaya katılan hastaların çoğunluğunun aile/arkadaş sayesinde veya kendisinin TAT yöntemlerine başvurmaya karar verdiği düşünülürse TAT yöntemleri ile ilgili hekimlerin daha fazla bilgi sahibi olması için bu konuda eğitimler artırılabilir. TAT önerilerinin kişinin şartlarına uygun olarak hekimler tarafından veya bu konuda eğitimli kişiler tarafından yapılması tedavilerden daha fazla fayda ve daha az zarar görülmesi için olumlu yönde etkili olacaktır. Anahtar Kelimeler: Bel ağrısı, Masaj, Tamamlayıcı alternatif tedavi, Yakı