Tip 2 diyabet hastalarında Akdeniz diyetine uyumun metabolik kontrol parametreleri ve aterosklerotik risk faktörleri üzerine etkisi

AYŞEGÜL GÜNDOĞAN

Tip 2 diyabet hastalarında Akdeniz diyetine uyumun metabolik kontrol parametreleri ve aterosklerotik risk faktörleri üzerine etkisi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞEGÜL GÜNDOĞAN

Danışman: Devrim Sinem KÜÇÜKSARAÇ KIYICI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Beslenme düzeninin birçok hastalığın gelişiminde ve tedavisinde önemli bir rol oynadığı bilinmektedir. Özellikle Akdeniz diyetinin, Tip 2 Diabetes Mellitus (T2DM) başta olmak üzere çeşitli hastalıklar üzerinde olumlu etkileri olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada, T2DM hastalarında Akdeniz diyetine uyumun metabolik kontrol parametreleri ve aterosklerotik risk faktörleri üzerindeki etkisini değerlendirmeyi amaçladık. Yöntem ve Gereç: Çalışmaya, hastanemiz İç Hastalıkları ve Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniklerine başvuran, 30-65 yaş aralığında bulunan 188 T2DM hastası (103 kadın, 85 erkek) dahil edildi. Katılımcıların 8 saatlik açlık sonrası yapılan fizik muayene bulguları, antropometrik ölçümleri, hemogram, biyokimya, hemoglobin A1c (HbA1c) ve lipid profilleri kaydedildi. Visseral adipozite ı̇ndeksi (VAİ), plazma aterojenik ı̇ndeksi (PAİ), fibrozis-4 (FIB-4) skoru ve nötrofil-lenfosit oranı (NLO) hesaplandı. Ayrıca, hastalardan Akdeniz diyeti bağlılık ölçeğini doldurmaları istendi. Bulgular: Çalışmamızda hastaların medyan Akdeniz diyeti bağlılık ölçeği puanı 6 (min-maks: 2-11) olarak bulundu. Cinsiyetler arasında ölçek puanı açısından anlamlı bir fark saptanmadı (p=0,438). Metabolik sendromu olmayan hastaların ölçek puanı, metabolik sendromu olan hastalara göre anlamlı derecede daha yüksek bulundu (p<0,001). Akdeniz diyeti bağlılık ölçeği puanı ile VAİ (r=-0,484; p<0,001), PAİ (r=-0,462; p<0,001), HbA1c (r=-0,165; p=0,023), trigliserit (r=-0,422; p<0,001), lökosit [White blood cell; (WBC)] sayısı (r=-0,269; p<0,001) ve bel çevresi ölçümü (r=-0,176; p=0,019) arasında anlamlı negatif korelasyon saptandı. Ölçek puanı ile yaş (r=0,233; p=0,001) ve yüksek yoğunluklu lipoprotein-kolesterol (HDL-K) düzeyi (r=0,317; p<0,001) arasında ise anlamlı pozitif korelasyon gözlemlendi. Toplam ölçek puanı ile FIB-4 skoru, beden kitle indeksi (BKİ) ve NLO arasında anlamlı bir korelasyon saptanmadı. Sonuç: Çalışmamızda Akdeniz diyetine uyumun T2DM hastalarında metabolik kontrol parametreleri ve aterosklerotik risk faktörleri açısından olumlu etkiler sağladığı saptanmıştır. Elde edilen bulgular, Akdeniz tarzı beslenmenin aterosklerotik vasküler komplikasyonların önlenmesinde etkili bir strateji olabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diabetes Mellitus, Akdeniz Diyeti, Visseral Adipozite İndeksi (VAİ), Plazma Aterojenik İndeksi (PAİ)