Yoğun bakım tedavisi gören seksen yaş ve üzeri hastaların klinik özellikleri ve 1 yıllık sağ kalımlarının retrospektif olarak değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUKET AŞMAKUTLU
Danışman: Sibel OBA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Dünya genelinde yaşlı nüfusun ve özellikle de 80 yaş ve üzerindeki çok yaşlı nüfusun oranı giderek artmaktadır. Çok yaşlı hastalar, azalmış fizyolojik rezervleri nedeniyle hastalıklara ve travmalara daha yatkın olmaktadır. Tıbbi teknolojideki ilerlemeler ve artan nüfus nedeniyle, çok yaşlı hastalar giderek daha fazla yoğun bakım ünitelerine başvurmakta ve kabul edilmektedir. Yaşlı popülasyonun, genel olarak genç nüfusa göre hastane mortalite ve morbiditesinin fazla olduğu bilinmektedir. Düşük yaşam beklentisi nedeniyle çeşitli yoğun bakım ünitelerinde bu hastaların kabulü konusunda problemler ve kısıtlamalar meydana gelmektedir. Bu hastaların kabulleri ile ilgili tartışma sürmektedir. Literatürde bu hasta grubunu kapsayan sınırlı sayıda çalışma mevcuttur. Çalışmamızda yoğun bakım ünitelerine kabul edilen ileri yaştaki hastaların klinik özelliklerini, kısa ve uzun dönem mortalitelerini ve sağ kalıma etkili faktörleri araştırmayı amaçladık. Materyal ve Metod: Çalışmamıza 1.1.2014-1.1.2019 tarihleri arasında hastanemiz erişkin yoğun bakım ünitesinde yatan 80 yaş üzeri 589 hasta dahil edildi. Yaş, cinsiyet, yoğun bakımda kalış süresi, kabul edilme nedenleri, ek hastalıkları, uygulanan tedaviler, organ desteği, taburculuk bilgisi, APACHE II skorları kaydedildi. Yoğun Bakım Ünitesinde (YBÜ) gerçekleşen mortalite YBÜ mortalitesi, hastaneden taburculuk sonrası 1.yıla kadar olan uzun dönem mortalite kaydedildi. Bulgular: Acilden ve medikal nedenlerle kabullerde mortalite yüksek iken, planlı cerrahi nedeniyle kabullerde düşüktü (p<0.0001). Hastane kabul tanılarında renal nedenlerin (p=0.01), pnömoni ve respiratuar yetmezliğin (p=0.01), sepsis ve CPR ugulamalarının (p<0.0001) YBÜ mortalitesini arttırdığı gösterildi. Hipertansiyonun (p=0.003), konjestif kalp yetmezliğinin (p=0.012), valvüler kalp hastalıklarının (p=0.005), kronik böbrek yetmezliğinin 6 (p=0.022) mortalite üzerinde anlamlı istatistiksel etkisi izlendi. Mekanik ventilasyon (p<0.0001), katekolamin infüzyonu (p<0.0001), kan transfüzyonu (p=0.0001) ve diyaliz uygulanması (p<0.0001) YBÜ mortalitesini arttırmaktaydı. Artmış laktatın (p<0.0001), wbc değerinin, kreatinin değerinin (p<0.0001) ve bilirubin değerinin (p=0.003) ve azalmış pH değerinin (p<0.0001) YBÜ mortalitesi üzerinde anlamlı etkisi bulundu. Mekanik ventilasyon kullanılması, katekolamin almak ve APACHE II skorundaki her birim artış, YBÜ'de ölüm olasılığını sırasıyla 1.5 kat, 2.4 kat ve 1.07 kat artırmaktaydı. Katekolamin uygulanması, ek hastalık olarak kronik böbrek yetmezliği varlığı ve APACHE II skorundaki her birim artış, 1 yıl sonrası uzun dönemde ölüm olasılığını sırasıyla 2.4 kat, 2.3 kat ve 1.06 kat artırmaydı. Yüksek APACHE II skoru ve medikal nedenlerle kabul durumunda uzun dönem mortalite daha fazlaydı (p<0.0001). Pnömoni ve akut solunum yetmezliği (p<0.0001) ile kronik böbrek yetmezliği tanısı olanlarda (p=0.015) uzun dönem mortalite fazlaydı. Travma tanılı hastalarda ise mortalite daha azdı (p=0.008). Katekolamin verilen ve kan transfüzyonu yapılan hastalar ile (p<0.0001) ve kreatinin yüksekliği (p=0.006) olan hastalarda uzun dönem sağ kalımı azalmıştı. Tartışma ve Sonuç: Çalışmamız, yaşlı popülasyonun yoğun bakım özelliklerini saptamak, tanıların, yaşların, cinsiyetin ve uygulanan tedavilerin hasta mortalitesine etkisini değerlendirmek ve bu yaş grubunun yoğun bakım tedavisinden sağladığı faydayı tespit etmek amacıyla yapıldı. Özellikle yaşlı popülasyonun yoğun bakım tedavisinden yeterince fayda görmediği ve YBÜ mortalitesinin bu yaş gurubunda çok fazla olduğu yaygın olarak düşünülmektedir. Ekonomik nedenler ve YBÜ ünitesindeki kısıtlı yer sebebiyle, yaşlı hastaların YBÜ'ye kabulleri konusundaki tartışmalar sürmektedir. Ancak artan yaşam beklentisi nedeniyle yoğun bakım ünitelerine yaşlı hasta kabulü her geçen gün artmaya devam edecektir. Çalışmamızdaki hastaların yaklaşık %62'si hastaneden taburcu edilebilmiş, %40'ı ise 1 yıl sonunda sağ kalabilmiştir. Bu durum yaşlı hastaların yoğun bakım ünitesinden ölüm 7 oranları yüksek olsa da oldukça fayda sağlayabileceklerini göstermiştir.