Çocukluk çağı obezitesinde, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), dürtüsel davranışlar ve yeme davranışları: İnflamatuar sitokinler ile ilişkisinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRA BAHADIR

Danışman: Esra ÇÖP

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı, çocukluk çağı obezitesindeki inflamatuvar sitokinler (IL-6, IL-10, TNF-α) ile dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) çekirdek semptomları, dürtüsellik ve yeme davranışları arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Yöntem: Çalışmaya, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniğinde obezite tanısı ile izlenen ve Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Polikliniğine başvuran 8 ile17 yaş arası 83 çocuk ve ergen dahil edilmiştir. Katılımcıların DEHB semptomları, Conners Ebeveyn Değerlendirme Ölçekleri - Yenilenmiş Kısa Formu (CEDÖ-YK) ve Conners Öğretmen Değerlendirme Ölçekleri - Yenilenmiş Kısa Formu (CÖDÖ-YK) ile; dürtüsellik düzeyleri, Çocuklar için UPPS-P Dürtüsel Davranış Ölçeği (ÇUPPS-P) ile; yeme davranışları ise Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (ÇYDA) ile değerlendirilip, katılımcıların serum IL-6, IL-10 ve TNF-α düzeyleri ile ölçekler arası ilişkiler incelendi. Bulgular: Katılımcıların IL-6, IL-10 ve TNF-α düzeyleri ile Conners ve ÇUPPS-P ölçek puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Bununla birlikte TNF-α düzeyi ile ÇYDA "Tokluk Heveslisi" alt ölçek puanı arasında negatif korelasyon bulundu (r = –0.22, p < 0.05). Obezite göstergeleri (kilo, VKİ, VKİ persentili) ile ÇYDA "Gıda Heveslisi", "Duygusal Aşırı Yeme" ve "Gıdadan Keyif Alma" puanları arasında pozitif; "Tokluk Heveslisi" puanları arasında negatif ilişki saptandı. Psikiyatrik hastalık tanısı bulunanlarda TNF-α düzeyleri ÇYDA "Tokluk Heveslisi" ile negatif; IL-10 düzeyleri CÖDÖ-YK "Bilişsel Problemler/ Dikkatsizlik" alt ölçek puanıyla pozitif ilişki gösterdi. Sonuç: Çalışmamız, obez çocuklarda inflamatuvar süreçlerle davranışsal özellikler arasında ilişki olabileceğini, özellikle psikiyatrik hastalık varlığında bu ilişkinin daha belirgin hale geldiğini düşündürmektedir. Bu nedenle çocukluk çağı obezitesi klinik değerlendirmelerinde nöropsikiyatrik ve biyolojik etmenlerin birlikte ele alınmalı ve bu alanda daha geniş örneklemli, çok merkezli ve longitudinal çalışmalar yapılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Obezite, DEHB, Dürtüsellik, Yeme Davranışı, İnflamasyon, Sitokin