İleri evre hepatik fibrozisi tahmin etmede non-invaziv skorlama testlerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KOCAELİ ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELEK ALTAY
Danışman: İbrahim Koral ÖNAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Karaciğer sirozu, fibrozisin kademeli artışı sonucu ortaya çıkan, genellikle asemptomatik ilerleyen ve hastalığın ileri evrelerinde tanı konulabilen önemli bir mortalite nedenidir. Siroz ve fibrozis riski taşıyan bireylerin zamanında tanınması için kullanılan güvenilir yöntemler sınırlıdır, bu da erken müdahaleyi zorlaştırmaktadır. Fibrozis evrelemesinde altın standart tanı yöntemi olan karaciğer biyopsisinin, invaziv oluşu ve örnekleme kısıtlılıkları nedeniyle bazı sınırlamaları vardır. Bu durum, karaciğer fibrozisinin değerlendirilmesinde non-invaziv yöntemlere olan ilgiyi artırmıştır. Çalışmamızda non-invaziv testlerin ileri evre karaciğer fibrozisini tahmin etmedeki duyarlılığını ve özgüllüğünü belirlemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Kocaeli Şehir Hastanesi Gastroenteroloji Ünitesi'nde karaciğer sirozu tanısı alan veya biyopsi ile yüksek fibrozis saptanan hastalar ve karaciğer hastalığı olmayan, hepatotoksik ilaç kullanmayan, karaciğer fonksiyon testleri ve görüntüleme bulguları normal olan sağlık çalışanları çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya katılan kişilerin kayıtlı epikriz belgeleri, laboratuvar bulguları, radyolojik görüntülemeleri, gastroskopi raporları, patolojik verileri retrospektif olarak incelendi. Non-invaziv fibrozis testlerinin skorları hesaplanıp, anlamlı fibrozis (F2-4), ileri fibrozis (F3-4) ve sirozu (F4) değerlendirmek için gruplar oluşturuldu. ROC eğrileriyle (Receiver Operating Characteristic), hepatik fibrozisi saptamada non-invaziv testlerin geçerliliği değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamızda, non-invaziv fibrozis skorlarının tanısal performansları karşılaştırılmıştır. Anlamlı fibrozisi ayırt etmede en yüksek ROC eğrisi altındaki alan (AUC) değeri Forns indeksine aittir (0,894) ve bunu Liver Risk Score (0,885) ve GUCI (Göteborg University Cirrhosis Index) (0,873) skorları takip etmiştir. İleri fibrozisi belirlemede ise Forns indeksi (AUC 0,918), LOK indeksi (AUC 0,902) ve FIB-4 (AUC 0,893) skoru öne çıkmıştır. LOK indeksi ve GUCI skoru, ileri fibrozisi dışlamada yüksek duyarlılık ve negatif prediktif değerleri ile dikkat çekmiştir. API (Age/Platelet Index) (AUC 0,790) ve CDS (Cirrhosis Discriminant Score) (AUC 0,785) skorunun tanısal doğruluğu diğer testlerle kıyaslandığında daha düşüktür. Sonuç: Çalışmamızda Forns indeksi, Liver Risk Score ve LOK indeksi hem anlamlı hem ileri evre fibrozisi ayırt etmede en başarılı skorlama sistemleridir. GUCI ve APRI (AST / Platelet Ratio) skorlarının ise daha çok taramada kullanımı uygundur. Forns indeksi, hem anlamlı hem de ileri fibrozisi saptamada elde ettiği yüksek AUC değerleriyle çalışmamızda en başarılı skorlama yöntemi olarak öne çıkmıştır. Liver Risk Score ve LOK indeksi, özellikle ileri fibrozisin dışlanmasında yüksek duyarlılık ve negatif prediktif değer (NPD) oranları ile dikkat çekmiştir. CDS ve API indeksleri tanısal performans açısından görece daha sınırlı bulunmuştur. Non-invaziv tanı yöntemlerinin birbirini tamamlayıcı şekilde değerlendirilmesi, karaciğer fibrozisinin doğru evrelemesinde bütüncül bir yaklaşım sağlayacaktır.