Hipertansiyon hastalarında tedaviye uyum: Hill-Bone ölçeği ile bir değerlendirme
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER MUHTAR YILMAZ
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, aile hekimliği polikliniğine başvuran hipertansiyon tanılı hastalarda tedaviye uyum düzeyini Hill-Bone Hipertansiyona Uyum Ölçeği kullanarak değerlendirmek ve bu uyumu etkileyen sosyodemografik ve klinik faktörleri belirlemektir. Bu kapsamda, hipertansiyon hastalarının ilaç kullanımına, tuz kısıtlamasına ve randevuya uyum davranışları ayrı ayrı incelenerek; yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir durumu, hastalık süresi ve eşlik eden kronik hastalıklar gibi değişkenlerin tedaviye uyum üzerindeki etkileri araştırılacaktır. Elde edilecek bulgular doğrultusunda, birinci basamak sağlık hizmetlerinde hipertansiyon yönetimini güçlendirecek stratejilere yönelik öneriler geliştirilmesi hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Çalışma Taşoluk Aile Sağlığı Merkezinde 01.10.2025-01.12.2025 tarihleri arasında yürütülecek analitik kesitsel gözlemsel bir anket çalışmasıdır. Araştırmaya dâhil edilme kriterlerini karşılayan 185 hasta çalışmaya alınmıştır. Katılımcılardan gönüllü onam formu alındıktan sonra; sosyodemografik özelliklerini, kronik hastalıklarını ve tansiyon hastalığı farkındalığı ile ilaç kullanım düzenini içeren araştırmacılar tarafından oluşturulan literatür taranarak hazırlanan anket ve 2000 yılında Kim M.T. , Hill M.N. , Bone L.R. ve ark. tarafından geliştirilen ve Türkiye'ye 2009 yılında Melek Karademir ve arkadaşları tarafından 12 soru olarak uyarlanan Hill-Bone hipertansiyon ilacı uyum ölçeğinden oluşan toplam 42 soruluk anket yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanarak 40 sorunun cevapları ile değerlendirme yapılmıştır. Araştırmamızda elde edilen bulgular değerlendirilirken SPSS 30 (Statistical Package for the Social Sciences, version 30) istatistik programı kullanılacak. P<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilecektir. Bulgular: Çalışmada günlük tuz tüketimi tedavi uyumsuzluğunun en güçlü belirleyicisi olarak bulunmuştur. Tuz tüketimi 5 gramın üzerinde olan bireylerde uyumsuzluk olasılığı anlamlı derecede artmıştır. Diyet önerilerine uyum, düzenli fiziksel aktivite, düzenli kan basıncı ölçümü ve rutin doktor kontrolü tedavi uyumuyla pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Sigara kullanımı, çok değişkenli analizde tedavi uyumsuzluğu için bağımsız bir risk faktörü olarak saptanmıştır (OR=3,41). Hipertansiyonun uzun vadeli organ hasarı oluşturabileceği bilgisine sahip olmayan katılımcılarda uyumsuzluk olasılığının yaklaşık 2,5 kat arttığı belirlenmiştir. Literatürün aksine, eğitim düzeyi daha düşük olan ve çoklu ilaç (polifarmasi) kullanan hastaların tedavi uyum skorları anlamlı düzeyde daha iyi bulunmuştur. Sosyodemografik değişkenlerden yaş, cinsiyet, medeni durum, meslek, gelir durumu ve VKİ ile tedavi uyumu arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Sonuç: Bu çalışma, hipertansiyon tedavi uyumunun yalnızca ilaç alımıyla sınırlı olmayan, yaşam tarzı değişiklikleri, hastalık farkındalığı ve öz izlem davranışlarını kapsayan çok boyutlu bir süreç olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle tuz tüketimi, sigara kullanımı ve hastalığa ilişkin bilgi düzeyi, tedavi uyumunun kritik belirleyicileridir. Bulgular doğrultusunda, hipertansiyon yönetiminde hasta eğitiminin güçlendirilmesi, yaşam tarzı danışmanlığının rutin izleme entegre edilmesi ve düzenli kan basıncı takibinin desteklenmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, Tedavi Uyumu, Hill-Bone Ölçeği, Aile Hekimliği, Tuz Tüketimi.