Çok ilaca dirençli tüberküloz hastalarının tedavi sonuçları ve etkileyen faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL YEDİKULE GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞENUR İLKYAZ
Danışman: Mediha Gönenç ORTAKÖYLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş-Amaç: İlaca dirençli tüberküloz (DR-TB), küresel tüberküloz kontrolü açısından önemli bir tehdit oluşturmaya devam etmekte ve halk sağlığı açısından ciddi bir sorun teşkil etmektedir. Bu çalışmanın amacı, hastanemizde tedavi edilen rifampisin dirençli (RD) ve çok ilaca dirençli tüberküloz (ÇİD-TB) hastalarında tedavi sonuçlarını ve sonuçları etkileyen faktörleri değerlendirmektir. Yöntem: Retrospektif kesitsel çalışmamızda, 1 Ocak 2015 ile 31 Aralık 2024 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tedavi ve takip edilen 347 RD/ÇİD-TB hasta incelendi. Hastalar, Dünya Sağlık Örgütü (WHO 2021) ve ulusal tedavi kılavuzlarına uygun olarak, ilaç direnç testi sonuçları, eski tedavi hikayesi ve yan etki yönetimine göre bireyselleştirilmiş rejimlerle tedavi edildi. Hastaların demografik verileri, eşlik eden hastalıkları, mikrobiyolojik takip sonuçları, ilaç direnç testleri, tedavi rejimleri kaydedildi ve tedavi sonucuyla ilişkileri araştırıldı. Bulgular: Çalışmaya alınan 347 hastada, ortalama yaş 34(15.62) olarak saptandı. 297 hasta (%85.6) başarıyla tedavi edildi (84 hastada (%24.2) kür, 213 hasta (%61.4) tedavi tamamlama). Tedavi sonucu olumsuz olan 50 hastanın 25'i (%7,2) tedaviyi terk etti, 22 hasta (%6,3) öldü, 3 hasta ise tedavi başarısızlığı idi. Tedavi sonucu başarılı olan 297 hasta ve olumsuz olan 50 hastanın özellikleri istatistiksel olarak karşılaştırıldığında yabancı uyruklu olmak (P=0,023), 65 yaş üzeri olmak (P=0,017) ve ilaç yan etkisi görülmesi (P=0,050) tedavi sonucunu etkileyen olumsuz faktörler olarak anlamlı bulundu. 65 yaş üstü olmak olumsuz tedavi sonucu riskini 3,62 kat arttırmaktayken, yabancı uyruklu olmak olumsuz tedavi sonucu riskini 2,53 kat arttırmaktadır. Tedavide amikasin kullanılması (P=0,001) ve kullanılan ilaç sayısının 5'ten fazla olması (P=0,045) tedavi başarısını arttıran faktörler olarak saptandı. Sonuç: MDR-TB için uygulanan uzun süreli tedavi rejimi %85,6'lık tedavi başarısı ile oldukça etkili bulundu. Etkili tedavi protokolleri, hastaların yakın takibi, yan etkilerin erken tanınması ve kapsamlı hasta yönetimi başarılı sonuçlar elde edilmesini arttırmaktadır. Anahtar Kelimeler: Çok ilaca dirençli tüberküloz, Tedavi başarısı, Olumsuz tedavi sonucu