Fazla kilolu ve obez yaşlı hastalarda sarkopeni ve osteoporoz arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

BEYZA SELİN HAKSEVER

Fazla kilolu ve obez yaşlı hastalarda sarkopeni ve osteoporoz arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BEYZA SELİN HAKSEVER

Danışman: Sema BASAT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

GİRİŞ VE AMAÇ: Toplumumuzda yaşlı nüfus hızla artmaktadır. Yaşlanmayla birlikte obezite, osteoporoz ve sarkopeni riski de artmaktadır. Egzersiz azlığı veya yokluğu, beslenme sorunları, sedanter yaşam gibi faktörlerin yaşlılık, obezite, osteoporoz ve sarkopenide sıklıkla ortak bir neden veya risk faktörü olarak karşımıza çıktığı düşünüldüğünde; sarkopeni ve osteoporoz arasındaki ilişkiyi saptamak için, kilo fazlalığı veya obezitesi olan yaşlı bireylerde bu çalışmayı yapmayı planladık. MATERYEL VE YÖNTEM: Obez ve fazla kilolu yaşlı hastalarda osteoporoz ve sarkopeni arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla yaşları ≥65 yıl ve VKİ ≥ 25 kg/m2 olan 87 hasta çalışmaya dahil edildi. VKİ olguların % 33,3 (n=29)'ünde 25-26.9 kg/m2, % 33,3 (n=29)ünde 27-29.9 kg/m2 ve % 33,3 (n=29)'ünde ≥30 kg/m2 idi. Hastaların % 52.9'u (n=46) erkek, % 47,1'i (n=41) kadın idi. Hastaların yaşları 71.07±5,03 yıl (65-83 yıl) idi. Her hastanın DEXA ile kemik mineral yoğunluğu, BİA ile yağsız vücut kitlesi (FFM), el sıkma gücü, üst orta kol çevresi, baldır çevresi, triseps deri kalınlığı ve yürüme hızları ölçüldü. Ayrıca iskelet kas kitle indeksi (İKKİ) hesaplandı ve sarkopeni bu değere göre değerlendirildi. Araştırmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 Statistical Software (NCSS LLC, Kaysville, Utah, USA) programı kullanıldı. BULGULAR: Tüm hastalarda VKİ 29.72±3.96 kg/m2 ve FFM 52.76±9,92 kg olarak saptandı. Üst orta kol çevresi, baldır çevresi, el sıkma gücü ve triseps deri kalınlığı için değerler, sırasıyla, 28,17±3.69 cm, 34.78±5.31 cm, 22.97±9.92 kg ve 29.65±10,30 mm olarak tespit edildi. İKKİ değeri ise 11.12±2.67 kg/m2 idi. KMY femur total T skoru (-)0,76±1,39 ve KMY L1-L4 T skoru ise (-) 1,09±1,70 olarak bulundu. Yürüme hızları da hastaların % 44'ünde ≤0.8 m/sn idi. VKİ grupları arasında el sıkma gücü, KMY Femur total T skor ve L1-L4 T skoru bakımından istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). Hastaların %35,6'sında osteoporoz görülmezken; %39,1'inde osteopeni ve %25,3'ünde osteoporoz saptandı. VKİ'ne göre her grupta osteoporoz sıklığı istatistiksel anlamlı değişkenlik göstermedi. Ancak, osteoporotik hastalar kendi aralarında incelendiğinde, VKİ arttıkça osteoporoz görülen hasta sayısında azalma saptandı (%50, %31.8 ve %18.2). Sarkopeni tüm hastaların %6,9'unda ve hafif kilolu hastaların %20,7 sinde tespit edildi. Sarkopeni olgularının tamamının VKİ 25-26.9 kg/m2 arasında idi. Sarkopeni varlığı ile VKİ arasında istatistiksel anlamlı ilişki saptandı (p 0.05). Yürüme hızı >0.8 m/sn üzerinde olan olgular ≤0.8 m/sn olan grupla karşılaştırıldığında KMY femur total T skorları (-0,29±1,13'e -1,36±1,47; p<0,01) ve KMY L1-L4 T skorları (-0,46±1,61'e -1,91±1,45; p<0,01) anlamlı düzeyde yüksek saptandı. Femur T skoruna göre osteoporotik 7 hastanın hepsinde yürüme hızı ≤0.8 m/sn idi. Yürüme hızı ≤0.8 m/sn olan hastaların oranı, osteoporoz tanısı konulan olgularda en fazla (%77,3), osteopenik hastalarda (%44,1) ve KMY normal olan hastalarda ise en düşük (%22,5) tespit edildi. İKKİ değerleri VKİ'ne göre kas kitlesinin değişmediğini ve obez hastalardaki kas kitlesinin azalmadığını gösterdi. KMY L1-L4 T skoru el sıkma gücü (r= 0,245, p= 0.022) ve FFM (r= 0,247; p= 0.021) ile pozitif yönde istatistiksel anlamlı ilişki gösterdi. Sonuç olarak KMY değerleri ve osteoporoz varlığı azalmış kas kitlesi, gücü ve fonksiyonu ile birliktelik gösterdi. Fazla kilolu ve obez hastalarımızda osteoporoz ve sarkopeniyi gösteren değerler arasında saptadığımız ilişki, co-insidans durumunu yansıtmaktadır. Obez bireylerde yağ dokusunun fazla olmasına bağlı kas dokusu kaybının dikkatten kaçmaması için, sağlık kurumlarına başvuran yaşlı hastalar kilolu ya da obez bile olsalar, kas kitlesi, kas gücü ve kas fonksiyonları ile sarkopeni açısından da değerlendirilmelidir. Kemik mineral yoğunluğu ve osteoporoz açısından değerlendirilen hastalarda da sarkopeni araştırılmalıdır.