Hafif ve orta travmatik beyin hasarı olan hastalara traneksamik asit verilmesinin hasta sonlanımlarına etkisi: Acil servis verilerinin geriye dönük incelemesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KOCAELİ ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZELAL TOKTAŞ

Danışman: Hüseyin Cahit HALHALLI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Travmatik beyin hasarı (TBH), ciddi mortalite ve morbiditeye yol açabilen önemli bir sağlık sorunudur. Traneksamik asit (TXA) multipl travmalı hastaların yönetiminde kullanımı önerilen bir ajan olmakla birlikte, TBH özelindeki etkileri konusunda bilgiler çelişmektedir. Bu çalışmada hafif ve orta TBH hastalarında yaralanma sonrası ilk 3 saat içinde uygulanan TXA'nın mortalite ve morbidite gelişimine etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma retrospektif olarak tek merkezde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 04.04.2023- 01.10.2024 tarihleri arasında acil servise (AS) başvuran ve Beyin ve Sinir Cerrahisi bölümüne konsülte edilen 302 hafif ve orta TBH hastası dahil edilmiştir. Hastaların demografik ve klinik özellikleri ile yaralanma sonrası ilk 3 saat içinde TXA uygulanıp uygulanmadığı kaydedilmiştir. TBH'ye bağlı 28 günlük hasta mortalitesi birincil sonuç ölçütü olarak belirlenmiştir. TXA uygulanan ve uygulanmayan hasta gruplarında bu sonuçlar karşılaştırılmıştır TBH sonrası 28 günlük nörolojik sağkalım, TBH'ye bağlı cerrahi ihtiyacı, yoğun bakım ihtiyacı ve olduysa yoğun bakımda kalış süresi, vasküler komplikasyonlar ikincil sonuç ölçütleri olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: TXA uygulanan hastalarda mortalite (p=0,030) ve nörolojik sekel (p=0,002) oranlarının, TXA uygulanmayan gruba göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Yetişkinlerde mortaliteye neden olabilecek faktörler lojistik regresyon analizi ile incelendiğinde tek değişkenli analizde yaş, KAH öyküsü ve başvuru anındaki GKS'nin mortalite üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. Yetişkinlerde sekel kalma durumuna neden olabilecek faktörler lojistik regresyon analizi ile incelendiğinde yaralanma sonrası sekel kalma durumuna etki eden tek faktör başvuru anındaki GKS olarak belirlendi. Sonuç: Bu çalışmada TXA uygulanan grupta mortalite ve sekel oranlarının daha yüksek bulunması, TXA'nın genellikle klinik tablosu daha ağır hastalarda uygulanmış olmasına bağlı bir etki olabileceği değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, hafif ve orta dereceli TBH'de TXA'nın erken dönemde kullanımının etkinliğini ve güvenliğini net olarak ortaya koymak için ileriye dönük, geniş örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır.