Ortaöğretim ve lise çağındaki çocuklarda uyku kalitesini etkileyen faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABİDİN DEMİRAL
Danışman: Halil Uğur HATİPOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, ortaöğretim ve lise çağındaki çocuklarda uyku kalitesini değerlendirmek ve dijital alışkanlıklar, beslenme ve demografik faktörlerin uyku üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu araştırma, bir Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 10-18 yaş arası 369 gönüllü ile yürütülmüştür. Katılımcıların uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile, dijital alışkanlıkları ve yaşam tarzı özellikleri ise yapılandırılmış anket formu ile sorgulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 13,8 ± 2,38 yıl olup, %17,6'sında (n=65) uyku kalitesinin kötü (PUKİ ≥ 5) olduğu saptanmıştır. Lise öğrencilerinde kötü uyku kalitesi oranı (%25,5), ortaöğretim öğrencilerine (%9,0) göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,001). Lojistik regresyon analizinde; günlük 3 saat ve üzeri dijital oyun oynamanın kötü uyku kalitesi riskini 3,16 kat (OR: 3,168, %95 GA: 1,50-6,65, p=0,002) artırdığı saptanmıştır. Ayrıca lise öğrencisi olmak ve şahsi bilgisayar sahibi olmak bağımsız risk faktörleri olarak belirlenirken; normal kilolu olmanın koruyucu bir etkisi olduğu görülmüştür (p=0,010). Lise öğrencisi olmak (p=0,001), şahsi bilgisayar sahibi olmak (p=0,002), oyun süresi ≥3 saat (p=0,002) lojistik regresyon analizinde evde sigara içiliyor olması kötü uyku kalitesi için (p=0,053) olarak sınırda bulunmuştur. Bu durum evde sigara içiliyor olmasının sadece uyku kalitesini bozmadığını aynı zamanda kötü uyku kalitesini belirleyen bağımsız bir prediktör olabileceğini göstermektedir. Daha fazla katılımcının dahil edildiği çalışmalarda bu ilişkinin daha net ortaya konulabileceğini düşünmekteyiz. Sonuç: Adolesanlarda dijital oyun süresinin artması ve eğitim kademesinin yükselmesi uyku kalitesini olumsuz etkileyen en güçlü faktörlerdir. Birinci basamak hekimlerinin Adolesan izlemlerinde dijital hijyen eğitimine odaklanması ve ekran sürelerini sorgulaması kritik öneme sahiptir. Anahtar Kelimeler: Adolesan, Dijital Oyun, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Uyku Hijyeni.