15-49 yaş kadınların aile planlaması yöntem tercihleri ve tercihlerini etkileyen faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞÜKRİYE YILDIZ AVCI
Danışman: Özlem POLAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: 15-49 yaş arası üreme çağı kadınlarından evli ve cinsel aktif olanların aile planlamasında hangi yöntemleri tercih ettikleri ve bu tercihlerine etki eden sosyodemografik, ekonomik, obstetrik, tıbbi ve çevresel faktörleri incelemek amacıyla bu çalışma planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmamızda İstanbul Esenyurt 17 No'lu Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 15-49 yaş arası olan kadınlardan 30.11.2023-01.02.2024 tarihleri arasında başvurusu olanlara 33 soruluk anket çalışması yapılmıştır. Kadınların yaş, medeni hal, eğitim seviyesi, sosyodemografik ve ekonomik durumları, yöntem tercihleri, obstetrik öyküleri, tıbbi öyküleri sorgulanmış ve istatistiksel olarak SPSS 27.0 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların ortalama yaşının 34.6 olduğu, ortalama evlilik yaşının 22.3 olduğu, ortalama ilk gebelik yaşının 23.6 olduğu görülmüştür. En yaygın eğitim seviyesinin %28.5 (n:114) ile üniversite mezunu olduğu, katılımcıların %66.3'ünün (n:265) ev hanımı veya çalışmadığı, en yaygın gelir düzeyinin %53.5 (n:214) ile asgari ücret olduğu, katılımcıların %88.0'inin (n:352) çekirdek ailede yaşadığı belirlenmiştir. Katılımcıların %44.8'i (n:179) üç veya daha fazla kez gebelik yaşamış, %30'u (n:120) en az bir kez düşük yaşamış, %10.5'i (n:42) en az bir kez istemli kürtaj yaptırmış, %20.0'si (n:80) hayatlarında en az bir kez istemsiz gebelik yaşamıştır. Katılımcıların %65.5'i (n:260) şu anda bir aile planlaması yöntemi kullanmaktadır, %23.0'u (n:92) geri çekilme yöntemini, %22.0'si (n:88) kondom ve %19.5'i (n:78) rahim içi araç kullanmaktadır. Aile planlaması yöntemlerini ücretli olarak temin edenlerin oranı %33.5'tir (n:132). Sonuç: Çalışmamızın sonuçları eğitim seviyesi yükseldikçe evlilik yaşı ve ilk gebelik yaşının arttığını göstermektedir. Eğitim düzeyinin artmasıyla gebelik sayısının azaldığını, yaşayan çocuk sayısının azaldığını, düşük sayısının azaldığını ve istenen çocuk sayısının azaldığını göstermektedir. Eğitim seviyesi yüksek olan bireylerin kondom kullanma oranı, düşük eğitim seviyesine sahip olanlardan anlamlı derecede daha fazladır. Gelir seviyesi yüksek olan bireylerin evlilik yaşlarının ve ilk gebelik yaşının gelir seviyesi daha düşük olan bireylere kıyasla anlamlı derecede daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Benzer şekilde, gelir seviyesi yüksek olan grupta gebelik sayısı ve yaşayan çocuk sayısı anlamlı olarak daha düşüktür. Gelir seviyesi daha yüksek olan bireylerin aile planlaması yöntemi kullanma oranının anlamlı derecede daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Gelir seviyesi yüksek olan grupta kondom ve tüp ligasyonu gibi bazı aile planlaması yöntemlerini kullanma oranının anlamlı derecede daha yüksek olduğu görülmüştür. Çalışmanın bulguları, modern aile planlaması yöntemlerinin kullanımının istenen düzeyde olmadığını ve aile planlaması tercihleri üzerinde eğitim seviyesi ve gelir düzeyinin belirgin etkileri olduğunu göstermektedir. Başta birinci basamakta çalışan aile hekimi ve hemşireler olmak üzere tüm sağlık çalışanlarının bireyleri kendilerine uygun modern aile planlaması yöntemleriyle ilgili bilgilendirmeleri ve kullanımını teşvik etmeleleri önemlidir. Ayrıca aile planlaması hizmetlerine erişimde eşitsizliklerin azaltılması için sosyal politikalarda ve sağlık hizmetlerinde gerekli düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Aile planlaması, Aile planlaması yöntemleri, Kadın