Primer Sjögren sendromlu bireylerde fiziksel aktivite ve fiziksel fonksiyonu etkileyen faktörlerin incelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SERAP ÇINAR

Danışman: Oğuzhan METE

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırmanın amacı, primer sjögren sendromlu (pSS) bireylerde fiziksel aktivite ve fiziksel fonksiyonu etkileyen faktörlerin (klinik parametreler, yorgunluk, duygu durumu ve sağlık algısı) araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 61 pSS'li kadın dâhil edildi. Fiziksel aktivite düzeyi Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA) ile ve fiziksel aktiviteye katılımda algılanan engeller, Fiziksel Aktiviteye Katılımda Algılanan Engeller Ölçeği (FAKEÖ) ve İnflamatuar Artritte Fiziksel Aktivitenin Kolaylaştırıcıları ve Engelleri Ölçeği (İFAKE) ile değerlendirildi. Fiziksel fonksiyon kavrama kuvveti testi ve 30 saniye otur-kalk testi ile değerlendirildi. Hastalık aktivitesi EULAR Sjögren Sendromu Hastalık Aktivite İndeksi (ESSDAI), hastalık semptom durumu EULAR Sjögren Sendromu Hasta Bildirimli Değerlendirme İndeksi (ESSPRI), yorgunluk Çok Boyutlu Yorgunluk Envanteri (ÇBYE), duygu durumu Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD) ve sağlık algısı Sağlık Algısı Ölçeği (SAÖ) kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: UFAA, SAÖ_kontrol merkezi ile (Medyan:23,1(%95 Güven Aralığı:0,55;63,52)) pozitif ilişkili bulundu. İFAKE, SAÖ_kesinlik ile (1,9(0,13;2,92)) pozitif, ÇBYE_toplam (-0,28(-0,76; -0,01)) ile negatif ilişkili bulundu. FAKEÖ, HAD-A (Anksiyete) (0,69(0,42;1,13)), HAD-D (Depresyon) (1,07(0,58;1,41)) ve ÇBYE_toplam (0,25(0,1;0,3)) ile pozitif, SAÖ_toplam (-0,34(-0,37; -0,22)) ile negatif ilişkili bulundu. Kavrama kuvveti ESSPRI (-0,44(-0,86; -0,01)), HAD-D (-0,26(-0,41; -0,08)) ve ÇBYE_toplam (-0,09(-0,22; -0,01)) ile negatif ilişkili bulundu. 30 saniye otur-kalk testi ile SAÖ_öz farkındalık (0,18(0,11;0,3)) pozitif ilişkili bulundu. Sonuç: pSS'li bireylerin fiziksel aktivite ve fiziksel fonksiyonunu sağlık algısı artışı olumlu etkilerken, duygu durum bozukları ve yorgunluk olumsuz etkileyebilmektedir.