Postmenopozal kadınlarda vücut kompozisyonu ve bazal metabolizma hızının uyku kalitesi ile ilişkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BİLGE BABAKİŞİ

Danışman: Güzin ZEREN ÖZTÜRK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, birinci basamağa başvuran postmenopozal dönemdeki kadınların antropommetrik ölçümlerinin, vücut kompozisyonu değerlerinin ve bazal metabolizma hızlarının uyku kalitesi üzerindeki olası etkilerini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: İstanbul Arnavutköy 7 Nolu Aile Sağlığı Merkezine başvuran dahil edilme kriterlerine uyup çalışmayı kabul eden postmenopozal dönemdeki kadınların vücut kompozisyon değerleri Tanita Compacto CS 601 ölçüm cihazı ile ölçülerek; bazal metabolizma hızları da Harris Benedict Formülü ile (Kadınlar için: 655,10+(9,56*ağırlık) + (1,85*boy) - (4,68*yaş)) ile elde edilmiştir. Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi soruları ile oluşturulan anket formu yüz yüz sorgulama yöntemi ile uygulanmıştır. Ölçeğin puanlanan 7 bileşenin toplam ölçek puanının 5'ten büyük olması "kötü uyku kalitesini" gösterir. Sonrasında anket verileriyle ve elde edilen antropometrik ölçüm ve vücut kompozisyon değerlerinin ile uyku kalitesine etkisi değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan 236 bireyin yaş ortalaması 57 ± 5,55 yıl, vücut ağırlıkları ortalama 77,67 ± 13,83 kg, boy uzunluğu ortalama 158,24 ± 6,72 cm olarak belirlenmiştir. Vücut kütle indeksi (VKİ) ortalaması 31,04 ± 5,87 kg/m² olan katılımcıların büyük çoğunluğunun fazla kilolu veya obez sınıfında yer aldığı görülmektedir. Kadınların bazal metabolizma hızı (BMR) ortalaması 1249,91 ± 165,58 kkal, kas kütlesi ortalaması 42,63 ± 5,41 kg ve kas oranı ortalaması %55,08 ± 6,45, yağ kütlesi ortalama 29,65 ± 8,74 kg ve yağ oranı %37,53 ± 5,86 olarak hesaplanmıştır. Çalışmaya katılan kadınların Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) toplam puan ortalaması 7,96 ± 4,32 olarak saptanmış olup, bu değer genel uyku kalitesinin düşük olduğunu göstermektedir. Çalışmada PUKİ toplam skoru ile yaş, kilo, boy, kas kütlesi ve oranı, yağ kütlesi ve oranı, VKİ, BMR arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p > 0,05). Sonuç: Postmenopozal kadınlarda uyku bozuklukları oldukça yaygındır (%73,7). PUKİ bu popülasyonda uyku kalitesini taramada etkili bir araçtır. Antropometrik ölçümler ve vücut kompozisyonu değerleri (VKİ, yağ kütlesi, kas oranı vb.) ile uyku kalitesi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Postmenopozal kadınlarda uyku sorunları değerlendirilirken sadece antropometrik verilere dayalı yorum yapılmamalıdır. Hormonal değişiklikler, psikolojik faktörler (anksiyete, depresyon) ve yaşam tarzı alışkanlıkları daha belirleyici olabilir.