Remisyonda şizofreni hastalarında metabolik sendromun yaşam biçimi ve psikolojik dayanıklılık ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGÜN KAYA
Danışman: Derya İPEKÇİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Şizofreni hastalarında metabolik sendrom (MetS) risk faktörlerini anlamak bu hastalarda etkili tedavi stratejilerini geliştirmek için önemli bir adımdır. Çalışmamızda şizofreni hastalarında MetS'nin yaşam biçimi ve psikolojik dayanıklılık ile ilişkisinin araştırılması; MetS'si olan ve olmayan şizofreni hastalarında yaşam biçimi ve psikolojik dayanıklılığın karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi polikliniklerinde takip edilen son altı ay içinde hastane yatışı ve tedavi değişikliği olmamış şizofreni tanılı 140 hasta çalışmamıza dahil edildi. Psikiyatrik muayene ve ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı (DSM-5) bozuklukları için yapılandırılmış klinik görüşme klinisyen versiyonu (SCID-5/CV) uygulanarak tanısal değerlendirme yapıldı. MetS taraması için hastaların kan basıncı, boy, kilo, bel ve kalça çevresi ölçümleri alındı; bu veriler, kan lipid düzeyleri ve açlık glukoz düzeyleri ile birlikte sosyodemografik ve klinik veri formuna kaydedildi. Hastalar MetS'si olan ve olmayan şeklinde iki gruba ayrıldı. Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Klinik Global İzlenim Ölçeği (KGİÖ), Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği (SYBDÖ) ve Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YPDÖ) kesitsel olarak uygulandı. Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen hastaların %33,6'sında MetS, %88,6'sında abdominal obezite tespit edilmiştir. Cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi çalışma hayatı, tekli veya çoklu antipsikotik kullanımı açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. MetS'li grupta PANSS negatif belirti puanlarının anlamlı derecede yüksek olduğu belirlenmiştir. MetS'si olan hastaların yaş ve hastalık süresi ortalamaları, MetS'si olmayan hastaların ortalamalarından istatistiksel açıdan anlamlı seviyede daha yüksek bulunmuştur. Yaş, hastalık başlangıç yaşı ve hastalık süresi ile MetS tanı kriteri sayısı arasında pozitif korelasyon tespit edilmiştir. Yaş ve klorpromazin eş değer dozu artışı ile MetS riskinin arttığı saptanmıştır . Gruplar arasında psikolojik dayanıklılık düzeyi ve yaşam biçimi açısından anlamlı bir fark saptanmamıştır. YPDÖ aile uyumu alt ölçeği ile MetS tanı kriteri arasında pozitif korelasyon bulunmuştur. SYBDÖ toplam skorları, SYBDÖ kendini gerçekleştirme ve fiziksel aktivite alt ölçek skorları ile MetS tanı kriteri sayısı arasında negatif korelasyon bulunmuştur. Sonuç: MetS varlığının PANSS negatif belirti şiddeti ile olan ilişkisinin gösterilmesi çalışmamızın önemli sonucudur. Yaş ve klorpromazin eşdeğeri antipsikotik dozunun MetS için yordayıcı olduğu bulunmuştur. Ayrıca, YPDÖ aile uyumu aile uyumu alt ölçeği ile MetS tanı kriteri sayısı arasında pozitif, SYBDÖ kendini gerçekleştirme ve fiziksel aktivite alt ölçekleri ile MetS arasında negatif korelasyon bulunması, bireyselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının gelişimine katkıda bulunabilir.