Romatoid artrit hastalarında fonksiyonel durum, öz-etkililik algısı ve ağrı düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATMA ERTEN

Danışman: Semiha AKIN EROĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışma Romatoid Artrit (RA) hastalarında fonksiyonel durum, öz-etkililik algısı ve ağrı düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı ilişki arayıcı bir araştırmadır. Araştırma örneklemini Temmuz ile Eylül 2024 tarihleri arasında bir şehir hastanesinin romatoloji servisi ve polikliniklerinde tedavi gören 195 RA hastası oluşturdu. Bir örnekleme yöntemi kullanılmayıp örnekleme veri toplama tarihlerinde dahil edilme kriterlerini karşılayan hastalar alındı. Veriler Standford Sağlık Değerlendirme Anketi (SDA), Artritli Bireylerde Öz-Etkililik Ölçeği (AÖO) ve Ağrı Değerlendirme Formu ile toplandı. Bulgular: Örneklemin ortalama yaşı 48,57±14,05 yıl, %72,8'i kadın ve RA tanı süresi 9,00±9,35 yıldır. AÖO puan ortalaması (125,44±31,10) bu grup hastalarda öz-etkililik algısının orta düzeyde, SDA toplam ölçek puan ortalaması (0,69±0,78) bağımlılık düzeyinin düşük olduğunu göstermektedir. Bireylerin %48,5'i RA'ya bağlı her gün ağrı yaşadığını bildirdi. Artritli Bireylerde Öz-Etkililik Ölçeği puanları ile Standford SDA toplam ölçek arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü ve orta düzeyde ilişki bulundu (r= -0,651; p=0,000). VAS skoru ile Standford SDA toplam ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve zayif düzeyde korelasyon saptandı (r= 0,359; p=0,000). AÖO puanları ile Vizuel Analog Skala skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü ve zayıf düzeyde korelasyon saptandı (r= - 0,298; p=0,000). Sonuç: Sonuçlar RA'lı bireylerde öz-etkililik algısını arttırmaya, ağrı yönetimi konusunda desteklenmesine ve fonksiyonel durumun geliştirilmesine gereksinim olduğunu göstermektedir. Bireylere olumlu geri bildirimlerin verilmesi, cesaretlendirilmesi ve ağrı kontrolü konusunda gereksinimlere özel eğitim verilmesi öz-etkililik algısını olumlu etkileyebilir.