KADIN ADLİ PSİKİYATRİK POPÜLASYONDA YAKIN PARTNERE KARŞI FİZİKSEL ŞİDDET VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALE MEMİŞ
Danışman: Fatih ÖNCÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Yakın partnerine yönelik şiddet eyleminde bulunan kadın failleri ile ilgili mevcut literatür, büyük ölçüde kadın ve erkek faillerin karşılaştırılmasına dayanmaktadır. Kadın failleri kendi içinde ele alan çalışmaların sınırlı olması, kadına özgü faktörlerin ayrıntılı bir şekilde belirlenmesini güçleştirmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, şiddet suçu nedeniyle ceza sorumluluğu değerlendirilmesi amacıyla adli psikiyatri servisine yatırılan kadın olguların klinik, sosyodemografik ve suça ilişkin özelliklerini inceleyerek, yakın partner şiddeti ile ilişkili faktörleri araştırmaktır. Ayrıca, suçların reaktif veya proaktif nitelikte olup olmadığının değerlendirilmesiyle, bu özelliklerin yakın partner şiddeti bağlamındaki rolüne yönelik özgün bulgular sunulması hedeflenmektedir. YÖNTEM: Çalışmamız retrospektif, tanımlayıcı ve kesitsel bir dosya tarama yöntemiyle planlanmıştır. Araştırmaya, Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne işlediği şiddet suçu nedeniyle Türk Ceza Kanunu'nun 32. Maddesi uyarınca ceza sorumluluğunun değerlendirilmesi amacıyla gönderilen ve 1 Ocak 2014- 1 Ocak 2024 tarihleri arasında DSM-5 tanı kriterlerine göre bir ruhsal bozukluk tanısı alarak taburcu edilen 206 olgu dahil edilmiştir. Çalışmada, olguların sosyodemografik, klinik ve suça ilişkin özelliklerini değerlendirmek amacıyla araştırmacı tarafından oluşturulan bir veri formu ve Taylor Suç Şiddet Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. BULGULAR: Toplam örneklemin %16' sının (n = 33) indeks suçu yakın partner şiddeti (YPŞ) olarak tanımlanmıştır. YPŞ grubunda ortalama yaş 37,7 ± 10,5 yıl olup, %24'ü 8 yıldan fazla eğitim almıştır. Vakaların %46'sında şizofreni spektrum bozuklukları, %35'inde ise duygudurum bozuklukları görülmüştür. Kişilik bozuklukları YPŞ grubunda daha az sıklıkla bulunmuş (%3), alkol/madde kullanım bozukluğu %3 oranında tespit edilmiştir. Vakaların %87'si daha önce psikiyatrik hizmet almış, ancak YPŞ grubunda bu oran daha düşük bulunmuştur (%76). YPŞ suçları sıklıkla özel mülk ya da evde ve kesici alet kullanımı ile işlenmiştir. Tek değişkenli regresyon, yakın partner şiddetinin kırsal kesimde ikamet etme, çocuk sahibi olma, kişilik bozukluğu olmaması, daha önce psikiyatrik temas olmaması, daha önce suç işlememiş olma, kesici alet kullanımı ve kendini özsavunma ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Çok değişkenli analiz ise evli olma, kesici alet kullanımı, suçun özel mülkte işlenmesi ve özsavunma YPŞ için belirleyici faktörler olarak tanımlamıştır. SONUÇ: Çalışmamız, kadın adli psikiyatrik popülasyonda yakın partner şiddeti faillerinin, diğer şiddet faillerinden sosyodemografik, klinik ve suç ilişkili faktörler açısından farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Evli olma, çocuk sahibi olma, kırsalda ikamet etme gibi faktörler belirleyici bulunmuş, madde kullanım bozukluğu gibi faktörler anlamlı ilişki göstermemiştir. Bu sonuçlar, kadın failleri anlamaya yönelik daha kapsamlı çalışmaların gerekliliğini vurgulamakta ve ülkemize özgü risk faktörlerinin belirlenmesine katkı sağlamaktadır. Yakın partnere yönelik şiddet eyleminde bulunan kadınların özgün ihtiyaçlarının anlaşılması, daha etkili tedavi ve rehabilitasyon süreçlerinin geliştirilmesine temel oluşturabilir. Anahtar Kelimeler: Adli psikiyatri, kadın suçlu, proaktif reaktif, saldırganlık, yakın partner şiddeti