65 yaş üzeri yetişkin hastaların periyodik sağlık muayeneleri ile ilgili bilgi düzeyinin sorgulanması ve yaptırma düzeyleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: METEHAN CESUR
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Aile hekimlerinin en önemli görevlerinden biri koruyucu hekimliktir. Aile hekimleri periyodik sağlık muayenesi izlemleri sayesinde bağlı bulundukları nüfustaki kişileri, şikayetleri olmasa bile değerlendirme şansı bulabilmektedir. Bu çalışmada 65 yaş üzeri yetişkin yaş grubu hastaların periyodik sağlık muayeneleri ile ilgili bilgi düzeyleri ve yaptırma durumları incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel Tanımlayıcı prospektif anket çalışması olarak yapıldı. İstanbul Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 65 yaş üzeri 3628 yetişkin birey arasından merkezimize 01.09.2020 tarihinden 01.03.2021 tarihine kadar başvuran 346 kişiye Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Aile Hekimliği Uygulamasında Önerilen Periyodik Sağlık Muayeneleri ve Tarama Testleri rehberine dayanarak oluşturulan anket formları verildi, yüz yüze görüşmeler yapıldı. İstatiksel analiz için SPSS 24.0 Windows programı kullanıldı. Değerlendirme sonuçları kategorik değişkenler için sayı, yüzde olarak verildi. Sayısal değişkenler için tanımlayıcı analizler ortalama, standart sapma, minimum, maksimum olarak verildi. Alt grup analizlerinde bağımsız gruplarda tanımlanan kategorik değişkenlerin oranları Ki-Kare Analizi ile karşılaştırıldı. İstatiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0.05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan 65 yaş üzeri yetişkin hasta sayısı 346 olup katılımcıların yaş ortalaması 72,13±6,16 yıl iken beden kitle indeksi 27,49±3,85 kg/m2 olarak saptandı. Çalışmamıza katılanların %59'u kadın, %78'i evli, %60,4'ü okula gitmemiş ya da ilkokul mezunuydu. %17,6'sının sigortası yoktu. Katılımcıların %21,8'i sigara kullanırken %66,76'sı hiç alkol kullanmamıştı. %6,61'inin kronik hastalığı vardı. Katılımcılarda en sık rastlanan kronik hastalık hipertansiyondu (%37,5). Katılımcıların ailelerindeki kronik hastalıklar incelendiğinde yine ilk iki sırada hipertansiyon ve diyabetes mellitus bulunuyordu (%50,8, %26,7). Katılımcıların büyük bir kısmının aile hekimi vardı (%95,07). %46,24'ü ayda bir kez aile hekimine başvurmaktaydı. Katılımcıların %59,25'i periyodik sağlık muayenesi hakkında bilgilendirme için en etkili yöntemin Aile Hekimliği olduğunu ifade etti. Katılımcıların %45,66'sı periyodik sağlık muayenesi ile ilgili hiç bilgilendirdiniz mi sorusuna evet olarak yanıt verdi. Katılımcılar en çok doktor tarafından bilgilendirildiğini belirtti (%79,38). Katılımcıların %63,87'si düzenli periyodik sağlık muayenesi yaptırmıyordu. Periyodik sağlık muayenesi yaptırmayanların en sık gerekçesi gerekliliğine dair yeterli bilgisinin olmamasıydı. Periyodik sağlık muayenesi yaptıranların belirttiği en sık neden ise erken teşhis olanağı sağlaması idi. Katılımcıların büyük bir çoğunluğunun 65 yaş üstü aşılar hakkında bilgisi vardı (%71,88). Katılımcıların %45,5'i konjuge pnömokok aşısı, %54,5'i influenza aşısı yaptırmıştı. Katılımcılardan düzenli spor yapanların kronik hastalık oranı %49,5 iken yapmayanların kronik hastalık oranı %72,6 idi. Erkek katılımcıların 12,76±4,16 doğru ortalaması varken kadınlarda 11,24±3,81'di. Sonuç: Çalışmamızın sonucunda periyodik sağlık muayenesi ile ilgili toplumun yeterince bilgi sahibi olmadığı görüldü. Hasta olmayan kesimi de sıklıkla görebilen aile hekimlerinin 65 yaş üzeri yetişkinlerin periyodik sağlık muayenesi ile ilgili daha çok bilgilendirilmesi, bu bilgiler ışığı altında toplumun aile hekimleri aracılığıyla aydınlatılması ve bu konudaki eksikliğin önüne geçilmesi gerekir. Anahtar Kelimeler: Periyodik sağlık muayeneleri, aile hekimliği, koruyucu hizmetler