Ankilozan spondilitte uyku kalitesi ve kognitif fonksiyonların ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR BOZYAKA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MAHMUT EREN
Danışman: Şeniz AKÇAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ankilozan spondilitte, uyku bozukluğunun hastalık aktivitesi, fonksiyonel bozukluk ve kognitif fonksiyonların ilişkisini araştırmayı amaçladık. Materyal ve Metod: Çalışmaya ASAS aksiyal spondiloartropati kriterlerine göre Ankilozan spondilit tanısı almış olan 70 hasta alındı. Hastaların demografik verileri, sigara içme durumları, tanı süreleri, sabah tutukluk süreleri, hastalığa yönelik almakta oldukları anti-TNF alfa ve non-steroid antiinflamatuar (NSAİİ) tedaviler kaydedildi. C- reaktif protein (CRP) değerleri, eritrosit sedimentasyon hızı (ESH) değerleri ölçüldü. Hastalık aktivitesi, Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite indeksi (BASDAI) ölçeği ile değerlendirildi. Fonksiyonel durum Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel indeks (BASFI) ve BathAnkilozan Spondilit Metroloji İndeksi (BASMI) ile ölçüldü. Hastalar Beck Depresyon Ölçeği (BDI) ve Beck Anksiyete Ölçeği (BAI) ile değerlendirildi. Kognitif foksiyonların değerlendirilmesi amacıyla Montreal Bilişsel Değerlendirme (MoCA) testi ve uyku bozukluğunun değerlendirilmesi amacıyla Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) testi kullanıldı. Uyku kalitesi, demografik veriler, hastalık aktivitesi, kognitif fonksiyonların ilişkisi değerlendirildi. Bulgular: Uyku kalitesi normal ve bozuk olan hasta grupları arasında cinsiyet (p= 0,6), çalışma durumu (p= 0.27), NSAİİ kullanımı (p= 0.18), DMARD kullanımı (p= 0.63) ve anti-TNF ilaç kullanımı (p= 0.25) arasında anlamlı fark gözlenmedi. Uyku kalitesi bozuk olan grupta sigara kullanımı açısından anlamlı fark gözlendi (p= 0.04). PUKİ skoru, CRP (p= 0.017, r= 0,283), BASDAI (p < 0.001, r= 0,824), BDI (p < 0.001, r= 0,690), BAI (p < 0.001, r= 0,741) skorları ile korelasyon izlendi. PUKİ skoru ve BASDAI skoru arasındaki ilişki, BDI ve BAI skorları kontrol altına alınarak incelendiğinde uyku kalitesi ve BASDAI skorları arasında anlamlı pozitif korelasyon saptandı (p < 0.001, r= 0,577). PUKİ skoru ve MOCA skoru, arasındaki ilişki, BDI, BAI skorları ve eğitim düzeyi kontrol altına alınarak incelendiğinde uyku kalitesi ve kognitif fonksiyonlar arasında anlamlı negatif korelasyon saptandı (p < 0.001, r= -0,622). Sonuç: Uyku kalitesi normal ve bozuk olan hasta grupları arasında demografik veriler ve ilaç kullanımı açısından fark gözlenmezken, hastalık aktivitesi ve uyku kalitesi arasında anlamlı ilişki saptandı (p < 0.001). Uyku kalitesi ve kognitif foksiyonlar arasında da anlamlı ilişki saptandı (p < 0.001). Bu bulgular; uyku kalitesinin hastalık aktivitesinin baskılanmasında ve kognitif düzey ve iş performansı üzerinde etkilerinin önemini ortaya koymuştur. Anahtar kelimeler:Ankilozan spondilitte, uyku kalitesi, kognitif bozukluk