Okulların uzun süre kapalı olması nedeniyle yaşam tarzı değişikliklerinin tip 1 diyabetli çocuk ve adolesanlarda metabolik kontrol üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH ÖZGÜR
Danışman: Heves KIRMIZIBEKMEZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma ile Tip 1 Diyabet tanılı çocuk ve adolesanlarda günlük rutin hayatta uzun süreli değişiminin sonucu olarak psikososyal ve biyolojik değişikliklerin metabolik kontrol ve genel sağlık durumu üzerine etkilerini göstermek amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel, kontrollü çalışma Çocuk Endokrinoloji Polikliniği'nde takipli 9-18 yaş arası, 18 aydan daha uzun süredir diyabeti olan, düzenli takipli tip 1 diyabet tanılı 98 hasta ile gerçekleştirildi. Hastaların pandemi öncesi süreçte ve pandemi sürecindeki antropometrik, metabolik, yaşam tarzı parametreleri karşılaştırıldı. Beslenme davranışının etkisini değerlendirebilmek için DEPS-R yeme bozukluğu ölçeği kullanıldı. Bulgular: Hastaların 46'sı (%47) erkek, 52'si (%53) kızdı. Hastaların yaş ortalaması 12,93±2,66 yıl, diyabet süresi ortalama 3,91±2,63 yıl idi. Pandemi sürecinde günlük ortalama uyku süresinde artış, fiziksel aktivite süresinde azalma, ekran başında geçirilen sürede belirgin artış, ateşli enfeksiyon hastalığı ve ÜSYE geçiren hasta sayısında belirgin azalma vardı. Pandemi öncesi dönem ile karşılaştırıldığında pandemi sürecinde ortalama vücut ağırlığı ve boy SDS değerinde anlamlı azalma vardı. Pandemi öncesi ve sonrası olarak karşılaştırıldığında glisemik indeksin belirteci olan ortalama HbA1C düzeyinde pandemi sonrası dönemde anlamlı azalma saptandı (p<0,05). Diğer metabolik parametrelerde anlamlı değişiklik yoktu. DEPS-R skorları değerlendirildiğinde yeme bozukluğu metabolik kontrolü belirgin şekilde etkiliyordu fakat ciddi yeme bozukluğu olan (≥21) 53 hastada (%54,6) dahi pandemi sonrası HbA1C düzeyinde anlamlı azalma vardı(p=0,035). Sonuç: Çalışmamızın sonuçları tip 1 diyabetli hastalarımızda evde kalma döneminde pandemi öncesine göre glisemik kontrolün daha iyi olduğunu göstermiştir. Bu süreçte, çocukluk çağında sıklığı artmakta olan obezite riskinden neyse ki diyabetli hastalarımızın etkilenmediği saptanmıştır. Önlemler sayesinde geçirilen enfeksiyonların sıklığındaki azalma, stresin azalması, yemeklerin tamamen evde yenmesi ve en önemlisi de ebeveyn bakımının ve ilgisinin artması gibi faktörlerin glisemik kontrolü olumlu etkilediği düşünülmüştür. Anahtar kelimeler: Tip 1 diyabet, çocuk ve adolesanlar, yaşam tarzı değişikliği, metabolik kontrol