Ergen Yas Ölçeği'nin (Adolescent grief inventory) Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması

CEM BEKTAŞ

Ergen Yas Ölçeği'nin (Adolescent grief inventory) Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEM BEKTAŞ

Danışman: Gül KARAÇETİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

AMAÇ: Ergenlerin yaşamlarında nispeten sık görülen bir deneyim olan yas sürecini objektif olarak değerlendiren bir ölçeğin henüz Türkiye'de bulunmaması büyük bir eksikliktir. Ergen Yas Ölçeği'nin (EYÖ) Türkçe uyarlama çalışması ile bu eksikliğin giderilmesi ve Türkiye toplumunda oldukça önem taşıyan bu fenomenlerin bilimsel olarak inceleme imkanının doğması amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza katılımcı olarak, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Kliniği'ne Temmuz 2021-Mart 2022 tarihleri arasında başvuran, 12-18 yaş arasında sevdiği bir yakını kaybetmiş ve kaybı üzerinden en az 6 ay geçmiş olan ergenler alınmıştır. Çalışma için ölçek sahibinden izin alındıktan sonra dil uyarlaması ve psikometrik özelliklerin incelenmesi olmak üzere toplam iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılmayı kabul eden ergenlerin genel bilgileri sosyodemografik veri formuyla alındıktan sonra ergenlere; EYÖ Türkçe çeviri hali, Temel Yas Unsurları Ölçeği (TYUÖ), Depresyon, Anksiyete ve Stress Ölçeği-21(DASÖ-21) ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği Gözden Geçirilmiş Formu (ÇBASDÖ) öz bildirim ölçekleri uygulanmıştır. Ölçek geçerlilik güvenilirlik çalışması olması nedeniyle 37 hastaya 4 hafta sonra EYÖ yeniden özbildirim şeklinde uygulanmıştır. BULGULAR: Yapılan faktör analizi sonucuna göre EYÖ; faktör 1-keder ve kaygı, faktör 2-seperasyon ve öfke, faktör 3-somatizasyon ve faktör 4-olumlu ve pozitif tepkiler olmak üzere dört alt faktörden oluşmaktadır. Ölçek Cronbach-alfa değerleri ise total α = 0,91, faktör 1 için α = 0,90, faktör 2 için α = 0,85, faktör 3 için α = 0,56 ve faktör 4 için α = 0,51 olarak bulunmuştur. Pearson Korelasyon Analizine göre EYÖ skorları ile TYUÖ (r=0,680, p<0,001), imajlar ve düşünceler (r=0,668, p<0,001), akut ayrılık (r=0,567, p<0,001), keder (r=0,625, p<0,001), anksiyete (r=0,671, p<0,001), depresyon (r=0,681, p<0,001), stres (r=0,704, p<0,001) skorları arasında anlamlı seviyede pozitif korelasyon olduğu buna ek olarak EYÖ skorları ile ÇBASDÖ-aile alt grup (r=-0,303, p=0,002) skorları arasında anlamlı seviyede negatif korelasyon olduğu bulundu. SONUÇ: Ergen Yas Ölçeği Türkçe formu, faktör analizlerine uygun olmayan maddeler çıkartıldıktan sonraki haliyle Türkiye toplumunda 12-18 yaş arasındaki ergenlerde yası ölçmede geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracıdır.