Postmenopozal osteoporoz tanısında fibroblast büyüme faktörü 23'ün rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONUR KAĞAN ÖZTAŞ
Danışman: Murat AKARSU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Osteoporoz, kemik kütlesindeki azalma ve kemiğin mikro-mimarisindeki bozulmalar nedeniyle kemik dayanıklılığının azalmasıyla karakterize sistemik bir iskelet hastalığıdır. Bu durum özellikle postmenopozal kadınlarda yaygın olarak görülmektedir. Fibroblast Büyüme Faktörü-23 (Fibroblast Growth Factor-23, FGF-23), kalsiyum ve fosfor metabolizmasının düzenlenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Çalışmamız, postmenopozal osteoporozda serum FGF-23 düzeyinin rolünü ve FGF-23 düzeylerinin olası kırık riskini öngörmedeki etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza, 01.09-01.12.2024 tarihleri arasında Sağlık bilimleri Üniversitesi İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları polikliniklerine başvuran, postmenopozal osteoporoz (PO) ön tanısı ile tetkik edilen ve kemik mineral yoğunluğu (KMY) ölçümü yapılan hastalar dahil edilmiştir. Çalışmada, T skoru -2,5'un altında olan 25 postmenopozal osteoporoz hastası ve T-skoru -1'in üzerinde olan 25 sağlıklı birey kontrol grubu olarak dahil edilmiştir. Malignite tanısı, aktif enfeksiyonu, romatizmal hastalıkları, karaciğer sirozu, glomerüler filtrasyon hızı (GFR) 60'ın altında olan, menopoza girmemiş ve çalışmaya katılmaya katılmak için onam vermeyen hastalar dışlanmıştır. Hastaların anamnezleri alınarak Fracture Risk Assessment Tool (FRAX) skorları hesaplanmış ve kaydedilmiştir. Ayrıca, rutin tetkiklere ek olarak serum FGF-23 düzeyleri Enzyme Linked Immuno Sorbent Assay (ELISA) yöntemi kullanılarak ölçülmüştür. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 50 hastanın yaş ortalaması 67,44,43 idi. Postmenopozal osteoporoz ve kontrol grubu arasında yaş, albümin, AST, ALT, kalsiyum, magnezyum, fosfor, sodyum, potasyum, PTH, GFR, 25-hidroksi vitamin D ve glukoz seviyeleri açısından anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Bununla beraber, ALP düzeyi PO grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. PO grubunun FRAX ile hesaplanan majör osteoporotik ve kalça kırığı riski, kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır (p<0.001). Serum FGF-23 düzeyi ise PO grubunda istatistiksel anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0.001). FGF-23 düzeyi için belirlenen 210 pg/mL cut-off değeri, PO hastalarını sağlıklı bireylerden ayırt etmede anlamlı bulunmuştur (%92 duyarlılık, %60 özgüllük). Sonuç: Yaşlanan nüfus ile birlikte osteoporoz prevalansı tüm dünyada sürekli olarak artmaktadır. Güncel olarak, osteoporoz tanısı büyük ölçüde KMY ölçümüne dayansa da bulgularımız, serum FGF-23 düzeyinin PO için önemli bir biyokimyasal belirteç olarak kullanılabileceğine işaret etmektedir. Çalışmamızda belirlenen cut-off değeri, görüntüleme yöntemlerine ek olarak, postmenopozal osteoporozlu hastaların belirlenmesinde yol gösterici ve faydalı bir biyokimyasal belirteç olarak kullanılabileceğini düşündürmektedir. Bulgularımızın daha geniş hasta popülasyonları üzerinde yapılacak çalışmalarla desteklenmesi, serum FGF-23 düzeyinin klinik uygulamalardaki yerini daha iyi anlamamıza katkı sağlayacaktır.