Hipertansiyon hastalarında yaşam tarzı değişikliği ve ilaç uyumunun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA KORKMAZ
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Hipertansiyon önemli bir morbidite ve mortalite sebebi olmasının yanında, önlenebilen ve kontrol altına alınabilen kronik bir hastalıktır. Hipertansiyonun tedavisinde yaşam tarzı değişiklikleri ve medikal tedavi yer almaktadır. Bu araştırmanın amacı hipertansiyon hastalarının yaşam tarzı değişikliklerini ne kadar uygulayabildiklerini değerlendirmek, ilaç uyumunu ve ilaç uyumunu etkileyen faktörleri araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma prospektif, tek merkezli, tanımlayıcı-analitik olarak tasarlanmış bir anket çalışmasıdır. Çalışmaya Temmuz 2018 ve Ekim 2018 tarihleri arasında Sağlık bilimleri Üniversitesi Haseki Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Bağcılar Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı nüfusta 18 yaş üstü, en az 6 aydır antihipertansif tedavi alan, çalışmamıza katılmaya gönüllü, kognitif fonksiyon bozukluğu olmayan 212 hasta dâhil edildi. Katılımcılara tarafımızca hazırlanmış sosyodemografik özellikler, hipertansiyon için kullanılan ilaç sayısı, kaç senedir hipertansiyon tanısı olduğu ve yaşam tarzı değişikliklerinin sorgulandığı 22 anket sorusu ve Morisky 8 Maddeli İlaç Uyum Ölçeği soruları yüz yüze görüşülerek dolduruldu. Veriler SPSS 15.0 programında tanımlayıcı istatistiksel metotlar ile Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Ki Kare testleriyle analiz edildi. İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalamaları 58,4±11,2 (min: 31, maks: 85) idi. Katılımcıların %55,7'sinin ilaç uyumu düşük, %27,8'inin ilaç uyumu orta, %16,5'inin ise ilaç uyumu yüksek olarak bulunmuştur. Orta ve yüksek uyumlu hastalarımızın toplam oranı %44,3 olarak saptanmıştır. Hipertansiyon tanısı aldıktan sonra yemeklerde kullanılan tuz miktarı değişimi, düzenli egzersiz yapmaya başlama durumu, kilo değişimi, yeme alışkanlığı değişimi değerlendirildiğinde hastaların uyum düzeyleri arttıkça olumlu yanıtların oranları yüksek olarak tespit edildi(hepsi için p<0,001). Aylık ortalama gelir düzeyi, eğitim düzeyi grupları, doktorun bilgi verme durumu ve hipertansiyon için kontrole gitme gruplarında ilaç uyum düzeyi ile istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (sırasıyla p=0,035, p=0,001, p=0,005, p=0,001). Morisky ilaç uyum düzeyi düşük olanların gelir düzeyi ortalaması, ilaç uyum düzeyi orta olanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düşüktü. Morisky ilaç uyum düzeyi orta olanların yüksek gelir düzeyli olma oranı, ilaç uyum düzeyi yüksek olanların orta gelir düzeyli olma oranı yüksekti. Eğitim durumu düşük olan hastaların ilaç uyum düzeyi de düşük olarak saptandı. Doktorun hastalık hakkında bilgi verdiği hastaların ilaç uyumu da yüksek olarak saptandı. Morisky ilaç uyum düzeyi düşük olanların kontrole daha seyrek, uyum düzeyi yüksek olanların kontrole daha sık aralıklarla geldikleri saptandı. Sonuç: Hipertansiyon tedavisi sadece ilaç tedavisinden oluşmamaktadır, yaşam tarzı değişiklikleriyle birlikte bir bütündür. Çalışmamızda yaşam tarzı değişikliklerini uygulayan hastalarımızın ilaç uyumunun daha yüksek olduğu saptanmış olsa da yaşam tarzı değişikliklerini uygulayan hasta oranları düşüktür. Hekimler tarafından ilaç tedavileri düzenlense de hastaların tedaviye uymamaları kan basıncı kontrolü sağlanmasına engel olmaktadır. Yaşam tarzı değişikliklerinin hastalara anlatılması ve uygulanması konusunda desteklenmeleri, daha sık aralıklarla hekim kontrolüne gelmeleri, hastaların yaşam tarzı değişikliklerini benimsemelerine ve ilaç uyumunu artırmalarına yardımcı olacaktır. Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, yaşam tarzı değişikliği, ilaç uyumu