Endometrioid tip endometrıum kanserinde lenf nodu tutulumu ile inflamatuar markerların ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİH EMRE TORUN
Danışman: Ahmet Taner TURAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Endometrium kanseri, gelişmiş ülkelerde kadınlarda en sık görülen jinekolojik malignite olup, özellikle obezite, artan yaşam süresi ve hormonal faktörlerle birlikte insidansında dikkat çekici bir artış yaşanmaktadır. Endometrioid tip endometrium kanseri genellikle erken evrede tanı almakta ve iyi prognozlu kabul edilmekle birlikte, bu gruptaki hastaların bir kısmında lenf nodu metastazı gelişebilmektedir. Lenf nodu metastazı, hastalığın evresini ve sağkalımı doğrudan etkileyen kritik bir prognostik faktördür. Endometrium kanserinin tedavisi cerrahidir. Ekstrafasiyal histerektomi ve bilateral salpingo-ooforektomi standart cerrahi prosedürdür. Lenfadenektominin cerrahi prosedüre hangi şartlarda eklenmesi gerektiği tartışma konusudur. Erken evre düşük grade düzeyli tümörlerde lenfadenektominin onkolojik sonuçları iyileştirmediği bilinmektedir Bununla birlikte, gereksiz lenfadenektomi morbiditeyi artırmakta ve sağkalım üzerinde belirgin fayda sağlamamaktadır. Bu nedenle, non-invaziv, ucuz ve kolay ulaşılabilir biyobelirteçler aracılığıyla lenf nodu metastaz riskini preoperatif olarak öngörebilecek modeller geliştirilmesi klinik açıdan önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı, endometrioid tip endometrium kanseri hastalarında preoperatif dönemde ölçülen inflamatuar belirteçler (trombosit sayısı, nötrofil sayısı, NLR, PLR, MLR, CRP) ve tümör markerlarının (CA125, CA19-9, CA15-3) lenf nodu metastazı ile ilişkisini araştırmak ve bu parametrelere dayalı bir risk skorlama sistemi geliştirmektir. Yöntem: Bu retrospektif çalışma, 01 Ocak 2020 – 15 Haziran 2023 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde opere edilen, endometrioid tip endometrium kanseri tanılı 366 hastadan oluşmaktadır.Bu 366 hastanın %30'u modelin dış doğrulaması için rasgele ayrılmıştır.Model 258 hasta üzerinden oluşturulmuştur. Çalışmaya, pelvik ve paraaortik lenf nodu diseksiyonu yapılan, cerrahi öncesinde son bir hafta içinde tam kan sayımı, biyokimya, tümör markerleri ve CRP ölçümü bulunan hastalar dahil edilmiştir. Preoperatif inflamatuar belirteçler ve tümör markerları tek değişkenli ve çok değişkenli lojistik regresyon analizleri ile incelenmiş, anlamlı bulunan değişkenler kullanılarak risk skorlama sistemi oluşturulmuştur. Modelin performansı viii ROC eğrisi analizi ile değerlendirilmiş, iç doğrulamada bootstrap yöntemi, dış doğrulamada ise ayrılan test grubu kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen 258 hastanın %17.8'inde lenf nodu metastazı saptanmıştır. Univaryant analizde Lökosit sayısı, MLR, PLR, NLR, tümör marker (CA19-9, CA15-3, CA125) düzeyleri, CRP, nötrofil sayısı, platelet sayısı, monosit sayısı, albümin ve SII değerinin lenf nodu metastazı ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkisi bulunmuştur (p<0.05). . Univaryant analizde p değeri 0.05'in altında olanlar lojistik regresyon analizine konuldu. P değeri 0.05'in altında olup beta katsayıları anlamlılığı göz önünde bulundurularak sınıflandırma başarısına katkısı olmayan değişkenler modelden çıkartıldı. Lojistik regresyon modelimizin R2 değeri 0.725 olup modelden çıkarılan bu değişkenler, modele eklendiğinde tanımlanan R2 değerini arttırmadığı dolayısıyla sınıflandırma başarısına katkı sağlamadığı görülmüştür.. Bu nedenle modele eklenen albümin, monosit sayısı, platelet/lenfosit oranı ve nötrofil/lenfosit oranı değişkenlerinin p değeri 0.05'den küçük olmasına rağmen modele katkısı olmayacağı için modele alınmamıştır. Lojistik regresyon analizinde bulunan her bir parametre risk skorlamasına dahil edilmiştir. Bu parametrelerin her birinin cut-off değerini bulmak için ROC analizi kullanılmıştır. Bu çalışmada en yüksek Youden İndeksi değerini veren nokta optimal cut-off değeri olarak seçilmiştir. Her bir parametre için cut-off değerleri belirlendikten sonra katogorize edilmiş olan parametreler için tekrar lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Parametrelerin beta katsayılarının standart hataya bölünmesiyle her parametre için puanlar oluşturuldu. Final skorları 0 ile 18 arasında değişmekteydi. Skorlama sisteminde yüksek ve düşük risk gruplarını oluşturmak için Youden İndeksi'nin en yüksek olduğu değer kullanılmıştır. Modelin cut-off değeri 10.25 olarak bulunmuştur. Bu cut-off değeri için modelin spesifitesi %96.2, sensivitesi %76.1'dir. (%95 güven aralığı: 0.870- 0.973). Cut-off değeri olarak belirlenen 10.25 alındığında, çalışma grubunun %16.7'sinde (n=43/258) risk skorlaması bu değerin üstündedir. Bu cut-off değerinde; değerin altında risk skoru olanlarda lenf nodu metastazı oranı%5.1 (n=11/215) iken üzerinde bu oran %81.4'tür (n=35/43). Çalışmada geliştirilen risk skorlama sisteminin ROC analizi sonucunda AUC değeri 0.888 olarak bulunmuştur ve modelin ix güçlü bir ayırt edici güce sahip olduğu gösterilmiştir. Dış doğrulama için ayrılan 108 hastalık grupta yapılan analizde ise modelin AUC değeri 0.832 olarak saptanmıştır ve modelin yüksek doğrulama gücü ve genellenebilirliği ortaya konmuştur Sonuç: Preoperatif inflamatuar belirteçler ve tümör markerlarının kombinasyonu, endometrioid tip endometrium kanseri hastalarında lenf nodu metastazı riskini öngörmede güçlü bir araç olabilir. Geliştirilen risk skorlama sistemi, özellikle gereksiz lenfadenektomiyi önlemek ve cerrahi planlamayı daha bireyselleştirilmiş şekilde yapmak açısından klinik uygulamada önemli katkılar sağlayabilir. Çalışma, bu parametrelerin gelecekte yapılacak prospektif ve çok merkezli çalışmalarla doğrulanması halinde, klinik karar süreçlerine entegre edilebileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Endometrium kanseri, lenf nodu metastazı, inflamatuar belirteçler, tümör markerları, risk skorlama sistemi