Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ile dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğuna binişik karşıt olma karşı gelme bozukluğu durumlarının sosyal problem çözme becerileri ve ebeveyn çatışmaları açısından incelenmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK VE ERGEN PSİKİYATRİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE DURMAZ TAŞ

Danışman: Mehmet TEKDEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı almış çocuklar ile DEHB'ye eşlik eden Karşıt Olma-Karşı Gelme Bozukluğu (KOKGB) tanısı almış çocukların sosyal problem çözme becerileri ile ebeveyn çatışması algılarını değerlendirmek ve sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya, 9–12 yaş aralığında olan ve DSM-5 tanı kriterlerine göre 33'ü DEHB, 33'ü ise DEHB'ye eşlik eden Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu (KOKGB) tanısı almış toplam 66 çocuk ile yaş, cinsiyet ve sosyoekonomik düzey açısından eşleştirilmiş 33 sağlıklı çocuk katılmıştır. Katılımcılara; Sosyodemografik Veri Formu, Conners Anababa Derecelendirme Ölçeği, Çocukların Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği (CBCL), Çocukların Evlilik Çatışmasını Algılama Ölçeği (ÇEÇAÖ), Evlilik Uyum Ölçeği (EUÖ) ve Çocuklar İçin Sosyal Problem Durumları Envanteri (ÇİSPDE) uygulanmıştır. Ayrıca, ebeveynlere Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Ölçeği (ASRS) uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS yazılımı kullanılarak istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Bulgular: DEHB+KOKGB grubunun sosyal problem çözme becerileri, hem DEHB grubuna hem de kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur. Aynı grubun ebeveyn çatışması algısı ise her iki gruba göre belirgin olarak daha yüksek saptanmıştır. DEHB grubunda da kontrol grubuna kıyasla sosyal problem çözme becerilerinde azalma, ebeveyn çatışması algısında ise artış gözlenmiştir. Ayrıca, sosyal problem çözme becerileri ile ebeveyn çatışması algısı arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönde bir ilişki belirlenmiştir. Sonuç: DEHB'ye eşlik eden KOKGB varlığı, sosyal problem çözme becerilerinde daha belirgin bozulma ve ebeveyn çatışmasına daha duyarlı bir algı ile ilişkilidir. Bu bulgular, DEHB+KOKGB grubunun klinik değerlendirme ve müdahale süreçlerinde sosyal bilişsel becerilere ve aile içi etkileşim dinamiklere özel olarak odaklanılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, Karşıt olma karşı gelme bozukluğu, Sosyal problem çözme, Ebeveyn çatışması, Çocuk psikopatolojisi