Lomber ponksiyon yapılan hastalarda serum copeptin ve beyin omurilik sıvısı copeptin düzeyleri arasında ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEVHER KIZILIRMAK
Danışman: Halil Uğur HATİPOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Lomber ponksiyon (LP) yapılan Febril konvülsiyon (FK) geçiren, menenjit tanısı konan veya ateşli çocukların serum ve beyin omurilik sıvısı (BOS) copeptin düzeyleri karşılaştırılarak, BOS ve serumda bakılan copeptin düzeyleri arasında bir ilişki olup olmadığının araştırılması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Sultangazi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği acil servisine 10.05.2023-10.11.2023 tarihleri arasında ateş veya nöbet şikayetiyle başvuran, meningeal irritasyon bulguları olduğu veya ateş odağı tespit edilemediği için LP yapılan 1 ay-18 yaş arası çocuklar dahil edildi. Bahsedilen yakınmalarla başvurup LP yapılan hastaların BOS analizine göre menenjit tanısı ya da dışlanması yapıldı. Hastalar bu şekilde menenjit olan (Grup 1), menenjit olmayan ateşli hasta (Grup 2) ve FK (Grup 3) olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Hastalar özelliklerine göre sınıflandırıldığında; Grup 2 ve Grup 3'e 14'er hasta, Grup 1'e ise 5 hasta dahil edildi. LP invazif bir işlem olduğu için BOS copeptin düzeyi bakılması için kontrol grubu oluşturulamadı. Fakat çocuk polikliniğine rutin kan kontrolü amacıyla başvuran, herhangi bir şikâyeti olmayan, dahil etme ve hariç tutma kriterlerine uyan 24 sağlıklı çocuk serum copeptin düzeyi bakılmak üzere Grup 4'e alındı. Bulgular: Grupların serum copeptin düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0,005). Grup 3'te serum copeptin düzeyi Grup 2 ve Grup 4'e göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p=0,038 ve p=0,003). Tüm hastaların BOS ve serum copeptin düzeyleri ile kan ve BOS parametreleri arasındaki ilişki incelendiğinde, BOS copeptin düzeyi ile C-reaktif protein (CRP) arasında negatif yönde zayıf, BOS glukozu düzeyi arasında pozitif yönde orta (rho=-0,343, p=0,050; rho=0,455, p=0,009), serum copeptin düzeyi ile kreatinin düzeyi arasında negatif yönde zayıf ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptandı (rho=-0,272, p=0,041). Serum copeptin ile BOS copeptin arasında yapılan tek değişkenli lineer regresyon analizinde pozitif yönde zayıf ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu (p=0,040) ve 'BOS copeptin düzeyi=2,02+0,05x(serum copeptin düzeyi)' formülü ile serum copeptin düzeyinden BOS copeptin düzeyinin nokta tahminin yapılabileceği saptandı. BOS copeptin düzeyi için bağımsız prediktör faktörleri belirlemek için yapılan çok değişkenli lineer regresyon analizinde yaş ve cinsiyetten bağımsız olarak CRP ve BOS glukoz düzeyinin BOS copeptin düzeyini belirleyen bağımsız prediktör faktörler olduğu saptandı (p=0,009 ve p=0,004). FK geçiren hastaları ateşli hastalardan ayırt etmede serum ve BOS copeptin düzeyleri için kesim değerleri; %92,9 sensitivite, %57,1 spesifite ile ≥1,58 pmol/L serum copeptin düzeyi (AUC:0,793, %95 CI:0,599-0,922; p<0,001) ve %92,9 sensitivite, %42,9 spesifite ile ≥1,93 pmol/L BOS copeptin düzeyi (AUC:0,679, %95 CI:0,477-0,841; p=0,091) olarak saptandı. FK veya menenjiti olan çocukları ateşli çocuklardan ayırt etmede serum ve BOS copeptin düzeyleri için kesim değerleri; %63,2 sensitivite, %85,7 spesifite ile ≥1,576 pmol/L serum copeptin düzeyi (AUC:0,733, %95 CI:0,551-0,871; p=0,011) ve %47 sensitivite, %86 spesifite ile ≥2,31 pmol/L BOS copeptin düzeyi (AUC:0,650, %95 CI:0,465-0,807; p=0,131) olarak saptandı. Sonuç: Serum copeptin düzeyi FK geçiren çocuklarda hem ateşli çocuklara hem de sağlıklı çocuklara kıyasla daha yüksektir. Hem FK geçiren hem de FK geçiren veya menenjiti olan çocukları ateşli çocuklardan ayırt etmede serum copeptin düzeyi bir belirteç olarak kullanılabilir.