Sağlıklı çocuk izlem polikliniğine başvuran18-24 aylık çocuklarda demir eksikliği anemisi sıklığıve etkileyen faktörlerin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE ELİFCAN ÖRSLER
Danışman: Gizem KARA ELİTOK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Hayatın ilk 1000 günü - döllenmeden ikinci doğum gününe kadar- en kritik dönemdir ve bu dönemde büyüme ve gelişme hızlı olduğundan, makro ve mikrobesin eksiklikleri, fonksiyonel ve bilişsel gelişmede yavaşlamaya, geriliğe neden olabilmektedir. Bu dönemde tamamlayıcı beslenmeye geçiş dönemini de içermektedir ve özellikle gelişmekte olan ülkelerde sosyoekonomik nedenlerle demir eksikliği sık görülebilmektedir. Polikliniğimize başvuran 18-24 ay döneminde demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi sıklığının, demir eksikliğinde etkili faktörlerin belirlenmesi, ülkemizde hayatın ilk bir yılında uygulanan demir profilaksisine ikinci yılında da devam etmenin gerekliliği veya kimlere devam edilmesinin faydalı olabileceğini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli prospektif klinik araştırma olarak yürüttüğümüz bu çalışmada Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesine Ekim 2022 – Haziran 2023 tarihleri arasında başvuran 18-24 ay arası yaş grubundaki hastaların özellikleri, cinsiyet, yaş, anne yaşı, kardeş sayısı, anne-babanın eğitim durumu, anne sütü ile beslenme süresi, inek sütü başlangıç zamanı ve miktarı, kardeş sayısı ve yaş farkları, annede gebelikte veya önceki dönemde demir eksikliği anemisi olması, çocuğa demir profilaksisi başlangıç yaşı, dozu, kullanma süresi gibi faktörlerin demir eksikliği ve anemi gelişimindeki rolü araştırılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan 200 çocuğun %26,5'unda demir eksikliği (DE), %3'ünde demir eksikliği anemisi saptandı; %73,5'unda demir düzeyi yeterli (DY) idi. Demir eksikliği olan ve demir yeterli grup karşılaştırıldığında cinsiyet, kilo sds, boy sds, doğum şekli, doğum ağırlığı, anne çalışma durumu, anne-baba eğitim düzeyi ve aylık gelir bakımından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. DE grubunda anne yaşı DY gruba göre ileri saptandı(p=0,046). Beslenme öyküsü sorgulandığında DE grubunda anne sütü alma süresi daha fazla iken; formül süt kullanımı DY grubunda fazla bulundu(p=0,01, p=0,01). Beslenme öyküsü incelendiğinde; kırmızı et tüketimi, formula tüketimi durumunda ve formül süt başlangıç zamanlarında DE ve DY grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı(p=0,009, p=0,008, p=0,041). Haftalık kırmızı et (r=0,148, p=0,043) ve yumurta tüketim miktarı(r=0,171, p=0,021) ile ferritin düzeyi arasında pozitif korelasyon viii saptandı. Annenin sosyodemografik özelliklerinin gruplar arasında farklılık yaratmadığı saptandı. Sonuç: Demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de önemli bir mikrobesin eksikliğidir. Rutin çocuk sağlığı izlemi demir eksikliğinin önlenmesinde etkili bir faktördür. Demir eksikliğinin önlenmesinde tamamlayıcı beslenmenin demirden zengin gıdalarla yapılması büyük önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Demir eksikliği, demir eksikliği anemisi, ilk 1000 gün, demir eksikliği anemisi profilaksisi