Evlilik sorunu yaşayan çiftlerde sosyodemografik özellikler, ilişki inançları ve çift uyumunun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEGÜL KERVANCIOĞLU
Danışman: Süheyla DOĞAN BULUT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Evlilik sosyal bir kavram olmanın yanı sıra, kişilerin bireysel özellikleri, aile yapıları ve birbirleriyle olan ilişki biçimleri ile kendi özerkliklerini bir bütün içinde ortaya koydukları yakın bir ilişki biçimidir. Yakın ilişkileri etkileyen birçok faktör vardır. Kişilerin bakış açıları ve inanç sistemleri bu faktörler arasında yer almaktadır. Bu inançlar ilişkilerin seyrini olumlu ya da olumsuz yönde etkilemektedir. Evlilik de hem bireyi hem toplumu ilgilendiren en önemli yakın ilişkilerden bir tanesi olduğu için evlilik ilişkisindeki inançlar önem arz etmektedir. Bu tez çalışmasında evlilik sorunu yaşayan çiftlerdeki sosyodemografik özelliklerin saptanması, evlilik sorunu yaşayan ve yaşamayan çiftler arasındaki sosyodemografik özelliklerin karşılaştırılması, evlilik sorunu yaşayan çiftlerin ilişkilerine dair inançlarının evlilik uyumunu nasıl etkilediği ve evlilik sorunu yaşayan ve yaşamayan çiftler arasında ilişkilerine dair inançlarında farklılık olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bakanlığı Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği'ne evlilik sorunu (ES) ile başvuran 40 evli çift ve süreğen evlilik sorunu tariflemeyen ve bir psikiyatrik rahatsızlığı bulunmayan 37 evli çift kontrol grubu (KG) olarak dahil edilmiştir. Katılımcılar tarafımızca hazırlanan sosyodemografik veri formu, Çift Uyum Ölçeği (ÇUÖ) ve İlişki İnançları Ölçeği (İİÖ) ile değerlendirilmiştir. Bulgular: ES ve KG yaş ortalamaları (sırasıyla 36.19±8.55 yıl, 36.04±6.99 yıl) evlilik yaşı (sırasıyla 25.65±5.89 yıl, 27±4.74 yıl) ve evlilik süresi (10.11±8.31yıl, 9±8.54 yıl) arasında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmamıştır. ES ile KG arasında tanışmalarından evlenmelerine kadar geçen süre (sırasıyla 22.68±27.20 yıl, 40.35±41.16 yıl) bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık vardır (p=0.001). ES ve KG arasında ÇUÖ'nin çift doyumu, çift bağlılığı, çiftin fikir birliği, duygusal ifade ve ÇUÖ toplam puan ortalamaları ve İİÖ Faktör 1 puanları bakımından istatistik olarak anlamlı farklılık vardır (sırasıyla p<0.01, p=0.031). ES ve KG erkeklerinin ÇUÖ toplam puan ve alt ölçek puanlarında (p<0.01), kadınlarının İİÖ Faktör 1 puanlarında (p=0.024) anlamlı farklılık vardır. ES ile başvuran çiftlerde İİÖ ve ÇUÖ puanlarını cinsiyetler göre karşılaştırdığımızda her iki grup arasında İİÖ Faktör 5, çift doyumu, çift bağlılığı, çiftin fikir birliği ve ÇUÖ toplam puan ortalamaları açısından anlamlı farklılık mevcuttur (sırasıyla p=0.006, p=0.001, p=0.049, p=0.012 ve p=0.001). ES grubunda çocuk sahibi olanlar ve olmayanlar arasında çift doyumu, çiftin bağlılığı, çiftin fikir birliği ve ÇUÖ toplam puan ortalamaları bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık vardır (sırasıyla p=0.015, p=0.008, p= 0.049 ve p=0.010). ES grubunda Romantik idealizm ile ÇUÖ'nin çift doyumu, çift bağlılığı, çiftin fikir birliği, duygusal ifade alt ölçeği ve ölçeğin toplam puanı arasında pozitif korelasyon saptanmıştır (r=0.342, p=0.002; r=0.34 p=0.002; r=0.405, p=0.001; r=0.360 p=0.001; r=0.449 p=0.001). Sonuç: Çalışmamızda evlilik sorunu yaşayan çiftler ve evlilik sorunu yaşamayan çiftler arasında ÇUÖ puanları arasında anlamlı farklılık olması testin klinik uygulamada etkinliğini bir kez daha desteklemektedir. Sanılanın aksine ilişki inançlarının evlilik sorunu yaşayan ve yaşamayanlar arasında çok farklılık göstermediği, hatta bazı akılcı olmayan inançların (romantik idealizm) beklenenin aksine evlilikte uyum ve doyumu arttırabileceği söylenebilir. Kadın ve erkeklerin evlilik ile ilgili inanç ve evliliklerinden aldıkları doyum farklılık göstermektedir. Gelecekte cinsiyetler arası farklılıkların araştırılacağı çalışmalar planlanabilir. Evlilik sorunu ile başvuran çiftlerin mevcut inanç ve beklentileri, evlilik sorununa yol açabilecek nedenlerin saptanması ile evlilik sorunlarının çözümü sağlanarak daha sağlıklı bir aile çatısı oluşturulabilir. Anahtar Kelimeler: evlilik, evlilik uyumu, ilişki inançları, işlevsel olmayan inançlar,