Radyoterapiye bağlı dermatit hasarlarına karşı rosmarinik asit uygulamasının radyokoruyucu etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HİSTOLOJİ VE EMBRİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BETÜL ZEHRA KARİP
Danışman: Esra ÇİKLER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Radyasyon dermatiti hayvan modellemesinde iyonize ışınların deride neden olduğu oksidatif stres, inflamasyon ve fibrozis üzerindeki rosmarinik asidin etkilerini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: 42 adet Sprague-Dawley erkek rat; G0 (K), G1(14), G1(28), G2(14), G2(28), G3(14) ve G3(28) olarak 7 gruba (n=6) ayrıldı. G1(14) ve G1(28) grupları ışınlama sonrası bir müdahalede bulunulmadı. G2(14) ve G2(28) gruplarına periton içi enjeksiyon ile salin uygulandı. G3(14) ve G3(28) gruplarına salin içerisinde çözünmüş 20 mg/kg rosmarinik asit periton içi enjeksiyon ile uygulandı. Deneylerin bitiminde deri dokuları ışık mikroskobunda incelendi. Biyokimyasal analizler yapıldı. İstatistiksel analizler SPSS programında yapıldı. Bulgular: Işık mikroskobunda G0 grubunda sağlıklı deri morfolojisi izlendi. Hem 14. hem de 28. günlere ait G1 ve G2 gruplarında benzer seviyelerde olacak şekilde epidermal ve dermal bütünlükte bozulmalar, yer yer kayıplar, çoğunlukla hiperplazik bölgeler tespit edildi. Mast hücre ve inflamasyon verilerinin G1 ve G2 gruplarında arttığı, vaskülarizasyonun ise azaldığı görüldü. G3 gruplarında G1 ve G2 gruplarına kıyasla morfolojik hasarların azaldığı saptandı. İmmünofloresan analizde; G1 ve G2 gruplarında yoğun olan TGFß-1 ve 8-OHdG antikorlarının ekspresyonunun G3 grubunda azalan ekspresyon seviyeleri gözlendi. Biyokimyasal analizlerde; oksidatif stres belirteçlerinin G1 ve G2 gruplarında G0 grubuna göre anlamlı olarak arttığı, G3 gruplarında ise G1 ve G2 gruplarına göre anlamlı olarak azaldığı tespit edildi. Biyokimyasal analizlerle tespit edilen inflamasyon belirteçlerinin hem 14. hem 28. günlerde G1 ve G2 gruplarında artarken, G3 gruplarında düşüşte olduğu saptandı. Sonuç: Radyoterapiye bağlı oluşan dermatit hasarlarında RA'nın koruyucu etkisi gözlemlenmiştir. RA'nın radyoterapiye bağlı dermatit hasarlarına karşı destekleyici bir ajan olarak kliniğe katkı sağlayabileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Deri, Oksidatif Stres, Radyoterapi, Rosmarinik Asit