Ankara ilindeki aile hekimliği asistanlarının kök hücre bağışı hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE ŞEN ŞAHİN
Danışman: Mustafa ÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kök hücre bağışı birçok hastalığın tek ve son çaresidir. Hematopoetik kök hücre nakli, hayat kurtarıcı bir tedavidir. Ancak ülkemizde verici sayıları yetersizdir. Her geçen yıl bağışçı sayısı artmasına karşın, kök hücre bağışı bekleyen hasta sayısı ihtiyacını karşılayamadığı görülmektedir. Bağışçı sayılarının yetersizliği bilgi eksikliği, endişe, inanç, tutum ve zaman kısıtlılığı gibi nedenlere bağlı olabilir. Bu süreçte kök hücre bağışçı sayılarının artmasında, hastalarda bilgi ve farkındalık oluşturulmasında birinci basamakta görev yapan aile hekimlerine de önemli görevler düşmektedir. Bu çalışmada Ankara ilindeki Aile Hekimliği asistanlarının sosyodemografik özellikleri, kök hücre bağışı yapma durumları, bağış durumunu etkileyen faktörler ile kök hücre bağışı hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, 26.10.2022-25.01.2023 tarihleri arasında Ankara ilinde aktif olarak çalışan 240 Aile Hekimliği asistanının dahil edildiği gözlemsel, tanımlayıcı ve analitik tipte bir çalışmadır. Katılımcılara sosyodemografik özellikleri, kök hücre bağışı hakkındaki eğitim ve davranış öyküleri ile bilgi, tutum, davranış sorularını içeren anket gönüllülük esasına dayanarak yüz yüze olarak uygulandı. Veriler IBM SPSS 25.0 programı ile analiz edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 29,76±5,60 yıl olup, 144'ü (%60,0) kadın ve 96'sı (%40,0) erkektir. Hekimlerin 191'i (%79,6) tam zamanlı ve 49'u (%20,4) sözleşmeli Aile Hekimliği asistanıdır. Çalışmaya katılanların sadece 5'inin (%2,1) daha önce kök hücre bağışında bulunduğu ve 19'unun (%7,9) daha önce kök hücre bağışı ile ilgili eğitim aldığı saptandı. Katılımcıların 215'i (%89,6) alınan kan örneklerinde HIV, Hepatit ve Sifiliz gibi enfeksiyon hastalığı olursa bağışçı olunamayacağını, yalnızca 76'sı (%31,7) TÜRKÖK projesi kapsamında kök hücre bağışçı adaylarından 3 tüp numune alındığını biliyorlardı. Hekimlerin 216'sı (%90,0)Türkiye'de kök hücre bağışı için, mevcut gönüllü sayısının yetersiz olduğunun farkındaydı ve 108'i (%45) kök hücre bağışçısı olmayı düşünüyordu. Kadın katılımcıların kök hücre bağışına yönelik tutum puanları erkeklerden istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu (p=0,006). Sonuç: Çalışmamıza katılan hekimlerin kök hücre bağışı hakkında temel tıbbi bilgilerinin yeterli olduğu ancak bağış sürecine ilişkin prosedürlerde bilgi eksikliği olduğu görüldü. Katılımcıların tutumla ilgili ifadelerden aldıkları puanlar yüksek bulunurken, davranış puanlarının çok düşük olduğu saptandı.